CÓ MỘT “TRÁI TIM NGƯỜI ĐÀN BÀ” NHƯ THẾ.

Thứ tư - 22/07/2026 10:07

Nhà NCPB Văn học Đinh Thiên Hương

Đành rằng, không hiếm những tác phẩm thi ca của người khác giới, nói rất hay về vóc dáng hình hài và tâm tình của người phụ nữ. Nhưng đã trở thành thói quen nghề nghiệp, đọc tập thơ của cây bút nữ nào, trước hết tôi hay dành cảm nhận ban đầu tìm chất nữ tính chất chứa trong đó. Rất thú vị khi được trực tiếp nhận ra những rung ngân từ tâm hồn người trong cuộc, đang nhờ những con chữ lấp lánh như những mảy vàng, cất lên tiếng hát tự sâu thẳm trái tim mình. Mà rung ngân của người này khác với người kia (ít ra cũng là cách diễn tả mới lạ). Đó là quy luật của nghệ thuật. Vì thơ là tiếng lòng đi tìm gặp tiếng lòng, là nhịp đập thổn thức của con tim gửi đến con tim. Mỗi con tim lại là một vương quốc tình cảm, của “con người này”, rất cá biệt.

Đọc “Nắng chiều” của Thoa Nguyễn, tôi cũng vỡ òa bởi cảm thức về chất nữ tính khá riêng, và cũng ngỡ ngàng trước một bài thơ của chị, có tên “Trái tim người đàn bà”, như thế…

Chẳng biết câu ca dân gian: “Gái thương chồng đang đông buổi chợ/ Trai thương vợ nắng quái chiều hôm” có can dự gì vào cảm xúc không, mà Thoa Nguyễn đặt tên cho tập thơ là “Nắng chiều”. Nhưng có điều dám chắc, đó cái tiêu đề gợi nhiều mĩ cảm. Nó là tiếng thơ ở tuổi xế chiều chăng? Là tình yêu - cảm xúc muộn màng chăng? Là chút nồng cháy đủ ấm, đủ hồng rực lên khi thời gian sắp sang chặng kết thúc một ngày? Nó giống như một ẩn dụ nghệ thuật về thứ ánh sáng đủ chín, sau cả một hành trình cuộc đời, với biết bao thang âm và cung bậc cảm xúc. Nhưng đọc tập thơ rồi, mới hay, Thoa Nguyễn ý tứ gói tất cả những nỗi niềm tâm trạng, cảm xúc ấy. Có lúc chị hoan ca và vững tin “Nâng niu / Ta / Đẹp giữa cuộc đời”(…) “Nước tan lan vỡ trắng / Ta vớt vào khoảng tĩnh / Trăng lại tròn trong veo”. Nhưng có khi, người thơ lại lặng đi trong Tương tư: “Lặn trong dâu bể cuộc đời / Trôi trong biển lạc để vời vợi trông”; hoặc Thà như sỏi đá mà ngộ ra cái lẽ Vô thường nơi cõi tạm: “Đa đoan, đa hạn để đa mang”.

Thế đấy, đọc “Nắng chiều” không hiếm gặp những trạng huống suy cảm đối cực, tương phản. Nhưng dường như đó là 2 mặt của một bản thể, đối lập mà thống nhất, phân cực mà hài hòa trong một tâm hồn thơ. Chỗ này, nếu không sâu sắc, tinh tế và thấu cảm, dễ lầm tưởng đó là sự quẫy đạp, tuông phá, nổi đóa trước nhân gian. Không! Đó chỉ là trạng thái đa diện, đa cảm của một tâm hồn thơ vừa rất cá tính, vừa rất nữ tính. Y như con sóng của nữ sỹ Xuân Quỳnh thuở nào “Dữ dội và dịu êm / Ồn ào và lặng lẽ / Sông không hiểu nổi mình / Sóng tìm ra tận bể”.

Chẳng thế mà chị chọn in 4 dòng lục bát ở bìa sau, như là “lời bạt” của chính mình. Đúng là “nắng chiều” rực lên để không gian và thời gian chuyển sang thời khắc khác. Đó sẽ là đêm thanh nhưng ảo diệu, bởi “Sẽ sàng trăng thả lung linh / Gió đưa mây cuốn tự tình trên cao ? Ếch kêu gọi bạn vượt rào / Dưới sân có kẻ đếm sao đợi người”. Ôi chao! Táo bạo mà nhuần nhị, khát khao và lạc quan đến thế. Phồn thực mà nhân bản, nhân văn từ trái tim một người đàn bà!

Từ những cảm nhận ban đầu ấy, người đọc dễ bắt gặp những rung ngân chất chứa bao cung bậc giầu chất nữ tính và giầu cá tính sáng tạo.

Này, hãy nghe nhà thơ luận về những vết chân chim khi Soi gương: “Ghi dấu đoạn trường/ E ấp/ Khẽ khàng/ Nâng niu/ Cái còn…sau giông tố”. Lại nhìn Người đàn bà gội tóc, thả lọn tóc như thả “làn mây/ Dải lụa huyền len lỏi”; thấy gió như đang ghẹo đùa tà áo “Ôm tấm thân tròn / Phất phơ”. Rồi lại thấy nước đang vuốt “bàn chân /Trắng ngần, trong suốt”. Cả một “tòa thiên nhiên”, thực tả nhưng mơ huyền, cực kì gợi cảm và hấp dẫn, mà tuyệt đối không thô. Bởi vì bài thơ kết lại bằng những thi ảnh đầy chất triết lý nhân sinh. Thì ra người đàn bà đâu chỉ gội tóc và tắm táp, lộ ra thấp thoáng đâu đó vẻ ngời ngợi của da thịt. Mà là đang “gội gian truân / Gỡ ưu phền / Thả theo dòng nước / Bàn tay cuộn đa đoan / Vắt kiệt”. Để rồi cuối cùng còn lại là vẻ đẹp nõn nường trắng trong và tâm hồn nguyên sinh nhất “Thả mình vào nước / Loang loáng, lấp lánh / Người đàn bà ôm bình yên / Bồng bềnh”. Trời ơi, thơ hay trích không dừng lại được và không cần lời bình, lời dẫn. Cho nên nếu cần chọn dăm ba bài thơ hay nhất tập “Nắng chiều”, tôi không thể bỏ qua “Người đàn bà gội tóc”.

Nói về chất nữ tính và cá tính sáng tạo của Thoa Nguyễn trong “ Nắng chiều” thì còn rất nhiều. Nhưng thôi, để người đọc tự đi vào thế giới thơ cùng tác giả. Tuy nhiên, tôi muốn gói lọn phần này qua bài “Đừng chạm”. Thực ra, bài thơ nghiêng về chất triết lý nhiều hơn (một nội dung, sau đây mới nói). Nhưng tiện đây, xin kéo liền một mạch cho sáng tỏ với ý này.

“Đừng chạm” có 5 khổ, thì 4 khổ đầu, động từ ‘chạm” đều là chữ đứng đầu mỗi khổ thơ. Nó tạo nên một trùng điệp từ - điệp ngữ, vút lên như nốt nhạc lòng luyến láy và da diết. Sau mỗi động từ ấy là một đối tượng được gọi nhắc về, có khi hữu hình như “vầng trăng…hoàng hôn…đỉnh núi”, có khi bàng bạc mông lung và ảo diệu “Miền kí ức…yêu thương và sinh sôi”. Người ta nói ngôn ngữ thi ca như ngọn gió, như cây đũa thần, quả thật không sai. Nó đánh thức được tất cả, làm sống dậy trong ta muôn điều. Nhưng sau bao nhiêu kí ức được gọi về, người thơ bỗng như choàng tỉnh giấc, lắng lòng mình lại trong khổ thơ cuối bài: “Đừng chạm để buông trôi / Thời gian và dòng đời / Đừng khuấy làm nước đục / Cứ giữ mình trong thôi”. Chao ôi, một ước nguyện quá nhân văn. Đây không phải là “Độc thiện kì thân” mà là phút giây tự ước ao, tự răn mình để biết lằn ranh trong-đục, để giữ cho mình vẹn nguyên tinh khôi trước bao nhiêu ô trọc, tạp âm của “Thời gian và dòng đời”. Thêm một lần nữa, tôi tin là mình đã chọn được một bài thơ rất hay, có ý nghĩa triết lý nhân sinh.

Và như trên đã nói, đọc “Nắng chiều”, ta còn gặp những triết lý - một thứ triết lý rất nhẹ nhàng như tâm tính của người phụ nữ, nhưng đủ thấm thía, sâu lắng.

Lấy ngay bài thơ “Trái tim người đàn bà” làm ví dụ. Người đọc nhận ra ở đây một bài học nhân sinh thú vị, hữu ích, mà người đời nhiều khi biết vậy, nhưng vẫn mắc sai lầm. Chớ có “thấy đỏ ngỡ chín”, đừng bám đuổi những gì hư vô, không tưởng, rồi sinh ra giấc mộng hão huyền. Như ai kia “dượt theo bờ đuổi sóng / Ngỡ sóng vờn vuốt ve / Sóng tan (…) dang tay hứng gió / Ngỡ sóng dừng ôm tấm thân / Gió bay”. Mơ những gì không thuộc về mình, có khi phũ phàng tan giấc chiêm bao!

Thông thường thơ triết lý chỉ thực sự có giá trị và có sức cuốn hút khi thi ảnh giầu cảm xúc và tư tưởng rõ ràng, mang tính phổ quát. Cả hai yếu tố ấy hòa quện, gắn kết và nâng đỡ cho nhau thì người đọc thể nào cũng tìm được những câu thơ như lời răn, đầy đúc kết. Đem áp khuôn thước ấy vào thơ Thoa Nguyễn, sẽ thấy nhiều bài thơ triết lý dịu nhẹ mà dư vị sâu sắc lắm. “Những bông hoa tình nghĩa”, nhắc ta mỗi lời nói, mỗi việc làm nặng nghĩa nhân thì chớ chần chừ, vì nếu bắc lên cân, quy thành giá trị thì biết là bao nhiêu?! “Thảnh thơi” cũng là bài thơ triết lý hay, giầu chiêm nghiệm. Khi đã đủ từng trải rồi “Lượm giông tố xếp thành thuyền vượt thời gian / Lấy thương đau vót thành sào chèo chống”, thì sự đời sẽ thảnh thơi hơn. Tâm an thì vững lái “giữa biển đời.” “Bước cân trần giữa nhân gian”, “Dưỡng tâm”, “Hoa lục bình”, “Hoa cỏ may”, “Ta là ai”, “Ta tìm và thấy ta” “Nắng chiều”…là những bài thơ có dư vị triết lý hay và ý nghĩa. Bạn đọc chắc sẽ tâm đắc và dễ dàng lảy ra nhiều những câu thơ rung ngân, ám ảnh, kiểu như: “Câu thơ buông dở chừng thôi / Sáo qua sông vẫn cứ vời vợi trông (…) Đã đành bóng cả sân sau / Thì thôi nắng quái, đành đau cuối chiều”. Điều đó thêm một minh chứng để nói rằng Thoa Nguyễn đã vào độ chín và nhìn đời theo hướng riêng và sâu.

Trở lên trên là đôi lời cảm nhận về tập thơ của một cây bút lần đầu làm tuyển tập. Biết chị là một cô giáo về hưu ở Hà Nội “Rời bục giảng vẫn yêu nghề viết lách”, nên tôi rất quý, vì bỗng gặp tình đồng nghiệp. Đọc Thoa Nguyễn thấy có chất đằm sâu. Tôi thành tâm chúc chị kiên trì, học hỏi để theo đưổi niềm đam mê thơ, hướng tới sự chuyên nghiệp và thành công…

Còn bây giờ, tôi xin nhường quyền riêng tư cho độc giả mở những trang thơ cùng Thoa Nguyễn.

Cuối Xuân 2026

Đ.T.H