HÀNH TRÌNH THU LẠI AO CÁ BÁC HỒ

   Dương Thành Đạt 

      Đứng lặng bên Công viên - Ao cá Bác Hồ hôm nay, ai nấy không khỏi xao xuyến. Ngắm nhìn mặt nước trong xanh, gợn nhẹ theo làn gió, soi bóng những hàng cây tươi tốt với những chùm hoa tươi thắm; cùng con đường lát đá quanh hồ với chu vi vài trăm mét sạch sẽ, phẳng phiu, nối liền thành vòng xuyến đi bộ của người dân mỗi buổi sớm, chiều. Khuôn viên phía Tây - bắc hồ là Nhà Văn hóa sinh hoạt cộng đồng, sân chơi khá rộng luôn rộn rã tiếng cười nói của già, trẻ và cả trẻ em vui chơi, tập luyện trên các thiết bị thể dục thể thao đa năng với nhiều thể loại ... tất cả tạo thành một không gian vui chơi lành mạnh của miền quê yên bình .

Nhưng ít ai biết rằng, để có được không gian đẹp đẽ, rộng rãi hôm nay là cả một hành trình dài đi tìm sự thật, đấu tranh và sửa sai từ những quyết định thiếu chặt chẽ về pháp lý trong quá khứ. Những năm 2013 - 2015, khi còn là Bí thư chi bộ, ông Lê Minh Tý không khỏi bồi hồi. Nhớ lại, đây là một cái Hồ rộng gần 8000m2, do Hợp tác xã của thôn sử dụng từ hồi bao cấp để lại. Vừa sâu lại rộng và trên bờ có nhiều cây cau vua tươi tốt do chủ thầu trồng . Sát Hồ về phía Tây là khoảng sân rộng của Nhà văn hóa thôn được xây dựng khoảng những năm 2000. Nhà văn hóa, gắn với Hồ nước rộng, trong xanh, thoáng mát mà từ lâu nhân dân vẫn thường gọi là “ Ao cá Bác Hồ”. Tên gọi ấy không phải ngẫu nhiên. Từ những năm 1960, khi phong trào nuôi cá phát triển rộng khắp, đại diện chính quyền cùng người dân của Hợp tác xã đã đến liên hệ với Ban quản lý khu ao cá Bác Hồ giữa lòng Thủ đô xin được mang giống cá về nuôi. Lúc đầu còn gọi là ươm, khi cá con lớn lại được đưa đến thả vào nhiều ao hồ khác trong thôn. Việc này không chỉ mang ý nghĩa  kinh tế mà còn tạo ra phong trào nuôi cá rộng khắp, góp phần đảm bảo nguồn thực phẩm cho nhân dân và nuôi bộ đội. Qua bao năm tháng, ao cá đã mang lại nguồn lợi đáng kể, trở thành một phần ký ức và sinh kế của bao thế hệ. Sau khi đất nước hòa bình, thời kỳ xây dựng phát triển nông thôn mới được đặt ra.Cùng với đó, là sự ra đời của nhiều chính sách kinh tế mới nhằm khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực địa phương. Trong đó, có việc cho tư nhân thầu khoán mặt nước ao, hồ để nuôi trồng thủy sản. Một hợp đồng liên quan đến việc khai thác và sử dụng khu ao hồ này được ký kết, nhưng không đúng trình tự, thủ tục pháp lý quy định. Việc này dẫn đến nhiều hệ lụy: quyền lợi tập thể bị ảnh hưởng, việc sử dụng đất công không minh bạch, và đặc biệt là nguy cơ mất đi một không gian sinh hoạt cộng đồng quý giá. Trước thực trạng đó, chi bộ và chính quyền địa phương đã vào cuộc. Quá trình rà soát hồ sơ, đối chiếu quy định pháp luật được tiến hành cẩn trọng. Những buổi họp dân diễn ra liên tục, ý kiến được lắng nghe từ nhiều phía. Không ít khó khăn, áp lực và cả va chạm đã xảy ra khi phải làm rõ sai phạm và tìm hướng giải quyết.Ban đầu khu ao cá này xã giao cho thôn Nhuế quản lý sử dụng, đến năm 1983 xã giao cho ông Đỗ Văn Chí gần đó thầu khoán nuôi cá và khai thác. Năm 2003 ông Chí lại chuyển nhượng cho ông Nguyễn Mậu Thu (Trú quán tại xã Kim Nỗ, nhưng có hộ khẩu thường trú tại thôn Nhuế) tiếp tục thầu khoán, sử dụng.Từ khi về tay chủ mới, diện mạo khu ao bắt đầu có nhiều thay đổi. Ông Thu đã xây dựng một ngôi nhà kiên cố, thêm nhiều gian nhà cho thuê trọ, đồng thời dựng một số gian chuồng trại chăn nuôi lợn và vịt. Nếu việc sản xuất theo đúng hợp đồng, đi đôi với bảo vệ môi trường thì có lẽ mọi chuyện đã không trở nên nghiêm trọng.



 

 Song thực trạng hoàn toàn ngược lại. Việc chăn nuôi lợn, vịt và xử lý chất thải không đảm bảo. Mỗi khi dọn vệ sinh chuồng trại, phân lợn, phân vịt được xả trực tiếp xuống hồ bằng cách phun nước cuốn trôi. Hậu quả là cá trong hồ chết hàng loạt, nổi lềnh bềnh trên mặt nước. Những ngày nắng nóng kèm gió đông, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc, thốc thổi lan sang cả khu Nhà văn hóa - nơi vốn là không gian sinh hoạt cộng đồng của người dân trở nên bị ô nhiễm nghiêm trọng. Mùi tanh hôi khiến ai cũng khó chịu, thậm chí không thể tham gia các hoạt động thường ngày. Trước tình trạng đó, các đoàn thể như Hội Người cao tuổi, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ đã nhiều lần kiến nghị lên các cấp chính quyền, đề nghị thanh lý hợp đồng thầu khoán Ao cá Bác Hồ để trả lại môi trường trong sạch cho Nhà văn hóa. Tuy nhiên, những kiến nghị chính đáng ấy gần như rơi vào im lặng. Sự chậm trễ trong giải quyết càng khiến người dân thêm bức xúc. Vào thời điểm đó, ngày 21 tháng 03 năm 2013, Chi bộ thôn nhuế, xã Kim Chung, Đông Anh, Hà Nội (nay là xã Thiên Lộc, TP Hà Nội) tổ chức Đại hội nhiệm kỳ 2013-2015. Đại hội đã ra Ban chi ủy do đồng chí Lê Minh Tý là Bí thư. Trọng trách Bí thư cũng đồng nghĩa với việc Chi bộ giao cho nhiệm vụ khó khăn, phức tạp mà bấy lâu nay nhân dân đang trông chờ. Ông là người con sinh ra và lớn lên từ mảnh đất này. Cha ông là Liệt sỹ chống Pháp khi ông mới chưa đầy 3 tuổi. Lớn lên đi học đại học, là sinh viên trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Đang học năm thứ 2 ở khoa Văn, thì ngày 06 tháng 09 năm 1971, theo tiếng gọi của Đảng ông đã cũng bao thanh niên khác thực hiện " Xếp bút nghiên lên đường" giết giặc. Thấm thoát đã phục vụ trong đời binh nghiệp được gần 40 năm, và về nghỉ hưu năm 2009 tại quê, với quân hàm Đại tá, chức vụ trưởng phòng Tuyên huấn BĐBP. Ngày đầu về nghỉ, được sự động viện của các Lãnh đạo thôn, xã, ông đã tham gia công tác ở địa phương với các cương vị : Cộng tác viên dư luận của Huyện ủy Đông Anh, Báo cáo viên của Đảng bộ xã, Phó chủ tịch Hội NCT xã... Một sứ mệnh, mà ông không ngờ tới là: Đại hội chi bộ thôn nhiệm kỳ 2013-2015 ông đã trúng cử Bí thư chi bộ. Niềm vui cũng có, nhưng nỗi trăn trở, băn khoăn và khó khăn không ít, nhưng với ý chí trách nhiệm và công việc do Đảng và nhân dân tín nhiệm giao cho, nên ông không quản ngại.
 

    Thời gian tại ngũ, kinh qua nhiều năm làm công tác Đảng cũng như công tác tư tưởng được tích lũy, nên khi về môi trường mới khi bắt tay vào công việc cũng có những thuận lợi, nhất định. Nghị quyết Lãnh đạo của chi bộ, ngay từ tháng đầu nhậm chức, ông đã bàn bạc kĩ càng với cấp ủy và đưa vào nghị quyết nội dung lãnh đạo: phải bằng mọi biện pháp để thực hiện các nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, trong đó khó khăn, gian nan nhất là giải quyết những bức xúc trong dân đã tồn đọng lâu năm trong xử lý môi trường ô nhiễm tại khu ao cá Bác Hồ. Từ nội dung, quan điểm trong Nghị quyết giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường đã đi đúng và trúng vào tâm tư, nguyện vọng của người dân và cán bộ, đảng viên. Nội dung trọng tâm này, đã tạo sự đồng thuận nhất trí cao trong chi bộ và cũng là có cơ sở vận hành việc giải quyết “ điểm nóng của xã hội”. Không biết bắt đầu từ đâu? Người đứng đầu chi bộ đã tạo ra sự đồng thuận cao trong nội bộ cấp ủy, chi bộ; đồng thời xin ý kiến chỉ đạo của Đảng ủy, mặt khác sử dụng lợi thế mình đang là cộng tác viên dư luận xã hội để lồng vào nội dung phản ánh tư tưởng của nhân dân đang bức xúc. Trong kỳ giao ban dư luận, ông đã đưa vấn đề nhân dân đòi hỏi giải quyết môi trường bị ô nhiễm xung quang khu vực ao cá, là vấn đề dư luận nóng bỏng, nếu không giải quyết kịp thời, kiên quyết, hiệu quả thì sẽ là ngòi nổ có thể gây ra điểm nóng, mất an ninh trật tự trong thôn làng. Từ thông tin nhiều phía và bằng nhiều kênh nỗi bức xúc của dân đã được Lãnh đạo huyện ủy và ủy ban Huyện Đông Anh biết đến. Và một tin vui, là ngày 29/11/2013 đã có thông báo số 571/TB của UBND huyện về "Giải quyết một số tồn tại trong quá trình quản lý, sử dụng khu đất ao cá Bác Hồ tại thôn nhuế, xã Kim Chung”. Thực hiện chỉ đạo này, cùng ngày hôm đó 29/11/2013 đã có Kế hoạch Thanh tra "Việc quản lý đất đai - trật tự xây dựng việc ký hợp đồng tại khu Ao cá Bác Hồ, thôn Nhuế, xã Kim Chung". Đồng thời, ngày 02 tháng 12 năm 2013 cấp trên cũng ban hành Quyết định thành lập Đoàn Thanh tra do Chủ tịch huyện ký. Đoàn gồm 10 ông, bà do ông Nguyễn Anh Dũng, Chánh thanh tra huyện - trưởng đoàn. Thời gian 30 ngày; với tinh thần cẩn thận tỉ mỉ, chặt chẽ và khách quan. Đến ngày 24/01/2014 đã có kết luận số 02/KL- UBND. “ Ra thông báo chấm dứt hợp đồng số 01/HĐ-KTngày 01/04/2004 về việc cho thuê sử dụng đất khu ao cá Bác Hồ - thôn Nhuế đối với ông Nguyễn Mậu Thu theo thẩm quyền quy định; yêu cầu ông Nguyễn Mậu Thu phải hoàn trả lại nguyên trạng diện tích mặt bằng vi phạm trong khu vực ao cá Bác Hồ như trước ngày 01/04/2004 ( Ngày ký hợp đồng)". Thời gian thực hiện trong 01 tháng, nhưng do nhiều nguyên nhận chủ quan và khách quan, phải 06 năm sau, Quyết định thu hồi khu đất mới được thực hiện. Ngày đón trở lại khuôn viên ao cá Bác Hồ, cán bộ nhân dân thôn nhuế như mở cờ vui ngày hội mới, và sau một tháng cấp trên đã đầu tư một dự án xây công viên tại đây. Từ đó, nơi đây đã thay da đổi thịt, trở thành không gian xanh, sạch, đẹp, phục vụ cộng đồng. Công viên khu Ao cá Bác Hồ với vẻ đẹp, nên thơ, thoáng mát, hấp dẫn như hiện nay. Hành trình ấy không chỉ là việc thanh lý một hợp đồng sai phạm, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của lòng dân, của sự kiên trì đấu tranh vì lợi ích chung. Đó là kết quả của sự vào cuộc quyết liệt của Chi bộ, đứng đầu là đồng chí Bí thư, cùng sự đồng thuận của các đoàn thể và đông đảo nhân dân. Ao Cá Bác Hồ không còn là nơi khai thác riêng lẻ mà được quy hoạch lại thành không gian công cộng phục vụ người dân. Hôm nay, khi đứng trước khung cảnh ấy, không chỉ là niềm vui mà còn là sự tự hào. Bởi đó không chỉ là thành quả của việc chỉnh sửa một sai lầm pháp lý, mà còn là minh chứng cho tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và quyết tâm của cả cộng đồng. Hành trình ấy nhắc nhớ rằng: trong quản lý và phát triển, mọi quyết định cần được đặt trên nền tảng pháp luật vững chắc. Một sai sót nhỏ có thể dẫn đến hậu quả lớn, nhưng nếu dám nhìn nhận và sửa sai, thì vẫn có thể biến khó khăn thành cơ hội.

Việc sau một thời gian dài với nhiều phương pháp và quyết tâm của toàn thể Chi bộ để thu lại ao cá Bác Hồ, nơi đây, hiện trở thành địa điểm vui chơi giải trí xanh, sạch, đẹp với nhiều công năng phục vụ đông đảo quần chúng, ngoài những cố gắng của Chi bộ, của đồng chí bí thư Lê Minh Tý kiên quyết, năng nổ với trách nhiệm cao cả, cùng sự đồng tình ủng hộ của đông đảo quần chúng nhân dân ra, không thể không nhắc tới vai trò lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời của Huyện ủy, UBND huyện Đông Anh (Nhất là vai trò quan trọng có tính quyết định của đồng chí Nguyên Chủ tịch huyện Đông Anh Lê Trung Kiên, nên sau 06 năm (ngày 02 tháng 01 năm 2020) mới thực hiện suôn sẻ được Quyết định 02 ngày 24/01/2014, trong việc thu trọn vẹn khu đất do ký sai thẩm quyền), cùng vai trò lãnh ,chỉ đạo trực tiếp, rốt ráo của Đảng ủy, UBND xã Kim Chung.

   Ao cá Bác Hồ hôm nay là một công viên xanh mát, nhưng phía sau đó là cả một hành trình gian nan đi tìm sự thật, sửa sai và dựng xây vì cộng đồng - một bài học sâu sắc về công tác quản lý và trách nhiệm với nhân dân trong giải quyết điểm nóng trong công cuộc xây dựng Nông thôn mới.

D.T.Đ