Con bò đi chiều thuận

Chủ nhật - 12/07/2026 08:28

Truyện

Truyện ngắn của Lê Minh Tý

Ở một thung lũng xanh nằm giữa núi rừng biên giới, có một bản làng nhỏ mang tên Bản Pả. Nơi đây được bao bọc bởi những dãy núi xanh thẳm, những con suối róc rách chảy ngày đêm và những đám mây lững lờ, mờ ảo quanh sườn núi. Dòng suối mát lành uốn quanh bản như một dải lụa mềm, mang đến nguồn nước trong lành và vẻ đẹp yên bình cho cả vùng.Người dân Bản Pả sống chủ yếu bằng nghề làm nương, trồng lúa nước và kết hợp chăn nuôi gia súc, gia cầm. Nhờ chăm chỉ lao động, nhà nào cũng đủ ăn, đủ mặc. Cuộc sống nơi đây tuy giản dị nhưng luôn ấm no, yên bình. Mọi người yêu thương, đùm bọc lẫn nhau, cùng chung tay xây dựng bản làng ngày càng tươi đẹp.

Trong bản có hai người bạn học cùng trường. Hai bạn rất thân thiết, ngày nào cũng rủ nhau đến lớp từ sáng sớm và cùng nhau trở về khi tan học. Trên những con đường quanh co ven suối, tiếng cười nói của hai bạn hòa cùng tiếng chim hót và tiếng nước chảy, làm cho Bản Pả càng thêm rộn ràng, ấm áp. Tình bạn đẹp của hai em là niềm vui và cũng là nét đẹp bình dị của bản làng nơi biên giới. Bạn thứ nhất tên là Mùa Xéo Lù, sinh ra trong một gia đình khá giả. Hằng ngày, Mùa Xéo Lù được cắp sách đến trường với quần áo mới, sách vở đầy đủ và luôn nuôi ước mơ đi đây đi đó, được trải nghiệm và thử thách bản thân. Vì vậy đang học dở dang lớp 10, Lù viết đơn tình nguyện đi nghĩa vụ vào lực lượng Biên phòng. Vừa hết hạn thì trên quan tâm, chiếu cố là con em dân tộc và cho đi học lớp Đào tạo Sỹ quan cử tuyển 3 năm tại Học viện Biên phòng. Ra trường với quân hàm Trung úy. Lù được bổ nhiệm làm Đội trưởng Đội Vũ trang của Đồn Long Din. Còn bạn kia tên là Chu Dương Cả. Gia đình em rất nghèo vì bố mẹ có nhiều con, cuộc sống vô cùng vất vả. Dù rất yêu trường, yêu lớp và luôn mong được tiếp tục học, nhưng vì hoàn cảnh khó khăn, Chu Dương Cả phải nghỉ học giữa chừng để đi làm phụ giúp bố mẹ kiếm sống và chăm lo cho các em nhỏ.

Vào một buổi chiều sương phủ trắng các sườn đồi và lối đi. Trước cửa nhà Dương xuất hiện một người đàn ông dắt theo một con bò cái. Người trong nhà, mỗi người một việc đi vắng cả, chỉ còn bố Dương đang ốm nằm trên giường. Người lạ ghé mắt nhìn qua kẽ cửa thấy cảnh như vậy, liền khẽ gọi:

- Nhà có ai không, cháu xin nhờ một việc ạ. Nghe có tiếng người lạ, ông cụ lồm cồm bò dậy và chệnh choạng bước ra cửa. Hỏi:

- Ai đấy? Người lạ lễ phép chào hỏi và nói để cụ già đỡ phân vân.

- Bác ơi, cháu có việc gấp, nên nhờ gia đình bác nuôi giúp con bò này. Khi nào xong việc, cháu sẽ quay lại xin ạ. Thấy tự nhiên có việc chẳng ngờ, ông cụ nói khó khăn và còn sợ bị kẻ xấu dắt trộm bò của nhà nào vào lừa thì rắc rối lắm. Mặt khác cụ cũng nghĩ “ Cá vào ao nhà ta” sao lại chối…Nghe cụ còn đắn đo, người lạ nói như van xin và hứa sẽ quay lại ngay. Vốn ngay thẳng, thật thà, ông cụ không nói thêm câu nào nữa và nhận lời. Người lạ mặt giao con bò cho cụ già và đưa kèm theo mảnh giấy có ghi nguệch ngoạc mấy chữ “ Nhờ bác nuôi giúp con bò này. Nếu lâu ngày cháu chưa đến, mong bác vẫn giúp cháu chăm sóc. Cháu sẽ hậu tạ”. Chưa kịp hỏi thêm điều gì, người ấy đã khuất dần trong màn sương và để lại con bò..

Thời gian lặng lẽ trôi. Một năm… rồi năm năm… mười năm… Người gửi bò vẫn bặt vô âm tín. Gia đình Dương vẫn trông coi chăm sóc con bò như của nhà mình. Tự nhiên có con vật quý vào nhà, cả gia đình đều thầm nghĩ:

- Nhà mình cứ như có Bụt hiện về giúp đỡ vậy. Cảnh nhà khốn đốn lại đông con, thế là, mặc nhiên trong gia đình cắt cử người chăn dắt con bò như “ báu vật” . Nó lại là bò cái, có khả năng sinh sản ra nhiều con bò con nữa. Bên bìa rừng cỏ non xanh trải dài tít tắp, ngày nào bò cũng no nê và nhanh lớn như thổi; thế rồi, đến ngày đến tháng bò mẹ sinh bê. Bê lớn thành bò mẹ rồi lại sinh bê con nữa. Chẳng mấy chốc, cả một đàn bò hơn chục con, ngày nào cũng được gia đình cho người dồn vào bìa rừng rồi an nhiên, nhởn nhơ gặm cỏ.

Vào thời gian này, ngôi nhà gỗ của gia đình Chu Dương đang ở đã mục nát, dột khắp nơi, một thương lái tìm đến hỏi mua cả đàn bò. Trong bối cảnh gia đình, con cái của bố mẹ nuôi mãi, cũng lớn rồi mỗi đứa một phận. Ba cô con gái bố mẹ đã gả chồng sang bản bên, cuộc sống thong dong, công việc làm ăn cũng ổn định. Đứa em trai út cũng đã cưới vợ cho ở riêng một nơi gần đấy.Vợ chồng Dương và hai đứa nhỏ cùng bố mẹ già ngồi quanh bếp lửa bàn bạc. Lúc này, cả nhà lại nhớ đến cậu con trai đầu tên là: Chu Cảnh Hay đã đi lính Biên phòng được một năm rồi mà lâu lâu chưa được về thăm nhà.

Vợ chồng Chu Dương Cả và bố mẹ già trầm ngâm:

- Người ta dặn nếu lâu cũng cứ nuôi. Bao năm chẳng thấy trở lại. Hay mình bán đàn bò để dựng lại nhà, nhưng nhất định phải giữ lại một con bò cái. Nghe phải, ai cũng nhất trí bán cả đàn bò để dựng lại ngôi nhà đang xuống cấp. Nhờ bán đàn bò, gia đình dựng được ngôi nhà mới khang trang, vững trãi. Riêng một con bò cái vẫn được giữ lại, găm lời hứa không quên.Nhiều năm sau, kể từ khi ra trường về nhận công tác ở một đồn Biên phòng rẻo cao Long Din, Mùa Xéo Lù lần lượt giữ cương vị Đồn phó rồi lên Đồn trưởng. Một đợt nhận chiến sĩ mới, Lù chăm chú xem hồ sơ, rồi gặp gỡ chiến sỹ mới tên là Chu Dương Hay. Anh hỏi đi hỏi lại từ quê quán, nhân thân, anh chị em trong nhà…rồi anh quả quyết. Đây chính là con trai đầu của Chu Dương Cả, trong hồ sơ cũng ghi rõ họ tên cha, quê quán, nghề nghiệp như vậy. Anh nhìn thẳng vào cháu và hỏi:

- Cháu là con của Chu Dương Cả ở bản Pả phải không?

- Báo cáo thủ trưởng, sao thủ trưởng biết tên và nơi cháu ở rõ thế ạ? Cháu đúng là con bố Cả ạ. Vậy thì hôm nào cháu mời bác xuống nhà cháu chơi thăm nhà và bố mẹ cháu ạ. Mùa Xéo Lù ôn tồn:

- Đến cuối tuần, cháu đưa tôi về thăm gia đình nhé. Người chiến sỹ Chu Cảnh Hay lấy làm rất cảm động, trong lòng mong sao cho nhanh đến cuối tuần. Đúng ngày, chiếc xe máy chở hai bác cháu bon bon trên con đường quanh co, theo dọc con sông biên giới và qua bao quả núi và khe suối; qua bao bàn làng, rồi lại núi non trùng điệp hàng vài chục km. Đến gần buổi trưa thì hai bác cháu về đến nhà người quen. Vừa bước vào sân, hai người bạn đã chạy tới ôm chầm lấy nhau. Rồi lại đẩy nhau xa một chút, ngắm từ đầu đến chân. Chu Dương Cả nhìn vào ve áo Mùa Xéo Lù, thấy đôi quân hàm Trung tá, quân hàm của màu xanh biên cương tươi thắm và rất oai vệ. Gặp lại bạn cũ lại là Thủ trưởng của con trai mình, Chu Dương Cả rất phấn khởi và xúc động không nói nên lời. Vào nhà uống hớp trà nóng thơm hương vị núi đồi, rồi hai người cùng kể cho nhau nghe những tháng năm lâu không gặp được. Trong khi ôn lại kỉ niệm cũ, Chu Dương Cả kể đầu đuôi câu chuyện về người lạ gửi con bò rồi đi biệt tăm chẳng quay lại cho Mùa Xéo Lù nghe.

Nghe xong, Mùa Xéo Lù mỉm cười, mắt đỏ hoe.

- Dương à, người gửi con bò năm ấy... chính là mình. Sau khi viết đơn xin đi lính Biên phòng, mình được ưu tiên đi học Sỹ quan có ba năm, sau đó về quê nhận công tác ở Đồn Biên phòng ở Sơn La. Mấy năm, học ra trường, và là Sỹ quan, mình cũng tích cóp được chút ít và nghĩ đến hoàn cảnh gia đình bạn. Bố mẹ già hay đau yếu, các con lại đông, còn nhà mình kinh tế cũng khá hơn, nên tìm cách giúp bạn chút ít. Không ngờ, gia đình chỉn chu chăm sóc và con bò lại có ích như vậy. Dương sững sờ, là do cậu? Tình bạn bè như trong chuyện Cổ tích còn chưa có? Ơn này mình và gia đình trả biết bao năm cho xong. Cảm ơn bạn rất nhiều. Lù chỉ biết gật đầu và cảm động nói thêm:

- Ngày nhập ngũ, mình biết nhà cậu khó khăn. Sợ cậu không nhận nếu nói thật, nên đành gửi nhờ dưới tên người lạ. Không ngờ con bò lại sinh sôi nảy nở tốt thế.

Dương nghẹn ngào nắm chặt tay bạn.

Mùa Xéo Lù nhìn ngôi nhà mới rồi cười hiền:

- Thấy chưa, đúng là... bò đẻ ra nhà.

Anh còn nhìn sang người chiến sĩ trẻ đang đứng nghiêm bên hiên.

- Mà không chỉ có Bò đẻ ra nhà đâu nhá, nó còn có công góp một phần để có ngôi nhà hạnh phúc của những người lính Biên phòng hôm nay đó. Cả căn nhà như chìm trong niềm xúc động, nghẹn ngào, khó tả. Chợt cơn gió núi lại thoảng qua, mang theo hương rừng thơm thoảng, ngất ngây./.

L.M.T
Hình sưu tầm chỉ manh tính Minh họa