LÒNG SAY MÊ CAO ĐỘ ĐI CÙNG NGHỊ LỰC PHI THƯỜNG

     Nhà thơ BẰNG VIỆT
       Tôi thật sự bất ngờ và thán phục khi được nghe chị Đoàn Kim Vân thổ lộ về ý định sẽ sớm hoàn thành một tập thơ với khối lượng lớn tới 500 bài cho cả hai ông bà trong năm 2025, mà đặc biệt chỉ chọn riêng thể thơ tứ tuyệt và các bài lục bát cũng gồm đúng 4 câu, như một thể lục bát đặc thù, đậm tính dân tộc, xếp cùng thể thơ tứ tuyệt. Sáng kiến ấy thực táo bạo, nó mạnh mẽ khẳng định hướng đi mới mẻ của một nhà thơ cao niên, nhưng luôn có cách suy nghĩ trẻ trung, đầy bản lĩnh cách tân. Một thể thơ 4 câu hiền hòa, có dung lượng khiêm nhường, xuất hiện đã hàng ngàn năm, nhưng ít khi đóng vai trò chủ công, tạo thành xương sống cho một tập thơ lớn. Nay theo ý tưởng của nhà thơ Đoàn Kim Vân, thì không những nó đạt tới vị thế xương sống của cả tập thơ, mà còn chiếm luôn vị thế độc tôn nữa! Tạo ra được vị thế này dành riêng cho thể tứ tuyệt, các tác giả của nó quả thực đã có nhiều nỗ lực từ rất lâu rồi, quyết tâm làm mới lại và hiện đại hóa thế thơ ngắn này, mà vẫn không tách nó rời khỏi màu sắc truyền thống của ca dao và các bài hát dân gian, các điệu hát ví, hát xấm, hát xoan, cũng như các làn điệu dân ca quan họ. Ngôn từ ngắn gọn và đạt tới độ hàm súc cao - đó chính là ưu điểm nối bật của thời đại số hóa, cùng với sự bùng nổ thông tin và nhu cầu phổ cập hệ thống Internet trong thế giới hiện đại. Như vậy, dự định đầy tự tin này của nhà thơ Đoàn Kim Vân đã thể hiện một tầm nhìn cách tân, dám đi trước đón đầu ngay trong thời đại kỹ thuật số đang bùng nổ, và dự định ấy của chị chỉ có thể thực hiện thành công nhờ tấm lòng say mê Thơ cao độ, cộng với một nghị lực phi thường.

     Tôi biết hai anh chị đã từng cho ra mắt tập thơ "Năm nghìn câu thơ lục bát, dấu ấn một thời " rất thành công từ 8 năm trước đây. Nhưng, thời gian vật đổi sao dời, sau 8 năm, nay anh Nguyễn Duy Yên đã mất, mà chị Đoàn Kim Vân cũng đã bước sang tuổi 90, nên việc dồn mọi công sức, thời gian ra sao để có thể đọc, lọc hết và chọn thật kỹ toàn bộ các bài thơ trong khoảng 19- 20 tập thơ và nhạc đã in, trải dài trong suốt 70 năm sáng tác của hai anh chị (1955 -2025), rồi biên tập lại chu đáo, làm mới lại, gom góp cho đủ số bài tứ tuyệt cần thiết, mà bài tứ tuyệt nào cũng đòi hỏi phải hàm súc, phải có chất lượng, là việc hoàn toàn không đơn giản. Tiếp đó, phải tinh chỉnh lại các bài thơ từ nhiều năm, sao cho bút pháp phải đồng bộ và nhất quán trên tổng thể, không có độ vênh và sự trùng lặp nào, nhất là khi các bài thơ đều được hai nhà thơ viết rải rác suốt từ lúc trẻ đến tận hôm nay, độ lùi xa cũng đã tới 2/3 thế kỷ. Riêng chị Đoàn Kim Vân phải đảm trách viết bổ sung khá nhiều nữa, nhằm đảm bảo cho tập thơ thật cân đối và hoàn chỉnh, không xuất hiện những khoảng trống trong từng mảng đề tài và chủ đề phong phú. Cuối cùng, lại cần tính sao cho đủ số 500 bài, không hơn kém, cũng không hề dễ. Toàn bộ công việc nặng nhọc và phức tạp này đòi hỏi một sức làm việc bên bỉ, khoa học, tận tụy, minh mẫn, tinh tế ở mức cao! Chính nhờ nỗ lực không hề biết mệt mỏi ấy của chị Đoàn Kim Vân, mà hôm nay tập thơ này mới may mắn được ra mắt chúng ta.
Xin được chân thành chúc mừng!
      Nhưng vì sao tập thơ lại lấy tên là Kính Vạn Xuân? Đầu tiên, nó xuất phát từ tên gọi Kính Vạn Hoa, một món đồ chơi kỳ lạ mà chúng ta vốn yêu thích từ thời thơ ấu. Đặc điểm của ống kính độc đáo này là khi ta soi vào đó, thì muôn ngàn hình ảnh của các loại hoa, cùng muôn ngàn màu sắc rực rỡ luôn thay đổi khác biệt, bất ngờ xuất hiện, mà không bao giờ có hình ảnh và màu sắc nào trùng lặp nhau. Sẽ là một sự so sánh kỳ diệu, nếu chúng ta tưởng tượng ra rằng, 500 bài thơ của hai nhà thơ Nguyễn Duy Yên và Đoàn Kim Vân ở đây cũng là những hình ảnh và sắc màu đa diện và độc đáo như thế, phản ánh từ hàng ngàn góc độ khác biệt, vô cùng tâm đắc của hai anh chị, trước hiện thực phong phú và đa sắc đến vô tận trong cuộc sống chúng ta. Nếu như ống kính Vạn Hoa chỉ cho phép chúng ta nhìn thấy màu sắc kỳ lạ và luôn mới mẻ ấy trong phạm vi không gian, thì khi thay chữ Xuân vào, thành từ ghép "kính Vạn Xuân", nó lại bất ngờ gợi thêm cho chúng ta một bình diện khác, một chiều kích khác nữa - đó là chiều thời gian, khi quá khứ - hiện lại - tương lai cùng đồng hiện trong tấm kính biến ảo của một mùa Xuân bất tận. Danh từ Vạn Xuân vừa có nghĩa là sự trường tồn, là sức sống trẻ mãi không già, lại vừa có ý nghĩa lịch sử sâu xa, khi chúng ta nhớ lại, đó chính là một trong những quốc hiệu đầu tiên nối tiếng của nước ta: Nhà nước Vạn Xuân, đã xuất hiện từ thời Lý Nam Đế, là biểu tượng rực rỡ cho một nền độc lập tự chủ, đầy tự hào của dân tộc, vượt ra khỏi đếm trường của ách đô hộ nghìn năm Bắc thuộc.
    Ưu điểm rõ nét có thể thấy ngay trong tập thơ độc đáo này là các chủ đề thơ rất bao quát và phong phú. Cả hai phần thơ đều cùng chia thành 10 nhóm chủ đề khác nhau, mà 10 nhóm chủ đề trong thơ chị Đoàn Kim Vân lại không hoàn toàn trùng khớp với 10 nhóm chủ đề trong thơ anh Nguyễn Duy Yên, mặc dù hai người vẫn luôn luôn gắn bó và rất hiểu nhau trong thơ. Ví dụ, có thể nêu ra một số chủ đề chung mà cả hai người cùng quan tâm, đó là Hồn quê, là Lẽ sống ở đời, là Tình cảm lứa đôi, là Lòng yêu đời và sự Say mê thơ ca. Hai người đều có các đề mục dành cho Tự sự và Suy ngẫm, tuy có từng cung bậc biến tấu khác nhau. Chị Đoàn Kim Vân thì quan tâm nhiều hơn đến các mối quan hệ giữa người với người trong xã hội, nên tạo ra nhóm chủ đề riêng, tập trung vào Biến cố và Tâm trạng mỗi người, thông qua các sự kiện; trong khi anh Nguyễn Duy Yên lại quan tâm nhiều hơn đến mục dích của cõi đời và sự chuyển hóa nhanh chóng của thời gian đối với từng đời người, nên lại mở ra một đề mục khác, đó là chủ đề về Thiên nhiên cùng Năm tháng. Cũng như vậy, khi chị Đoàn Kim Vân quan tâm đến Phật và Thiền, và có hẳn một chủ đề viết về Phật pháp và Tâm linh, thì với anh Nguyễn Duy Yên, nhà thơ lại rất quan tâm đến sự kết nối, giao tiếp trong đời và luôn theo đuổi, tìm kiếm bạn bè tri kỷ, những ai cùng khát vọng, cùng chí hướng, vì thế, lại mở ra một chủ đề khác, suy nghĩ sâu sắc về Sự kết giao và Tình bằng hữu, gắn với tình nghĩa bạn bè, một tình cảm song song, để gần với chủ đề chung của cả hai anh chị là Tình yêu và Gia đình.



     Đấy là mới nói về chủ đề và các đề mục được mở ra, bố trí trong tập. Còn nếu bàn đến nội dung, thì tập thơ quả thật đã không hổ danh là một lăng kính đa diện, vừa là kính Vạn Hoa vừa là kính Vạn Xuân, khi phản ánh trên cả hai chiều không gian và thời gian một lượng lớn các hiện tượng và tâm trạng, bắt chợp được ở bất cứ đâu trong đời sống thường nhật và trong quan hệ xã hội, các giao lưu đa chiều, không loại trừ cả trong những giây phút nghỉ ngơi, thư giãn và giải trí. Đó là những gì mà các tác giả tự chiêm nghiệm thẳng thắn và ghi chép lại thành thơ, khi trải qua mọi bài học lớn trên đường đời.
      Vì mỗi tác giả có tới 10 nhóm đề mục khác nhau trong tập thơ, nên đây cũng là thời cơ thuận tiện để các tác giả có dịp bày tỏ chủ kiến, quan điểm và suy tư, giải đáp về mọi vấn đề, cũng như chia sẻ cởi mở, trung thực về mọi khía cạnh thâm kín trong tâm sự riêng, từ đó cũng tạo nên một môi trường thuận lợi để tập thơ 500 bài này có diện mạo như bộ "bách khoa thư" của hiện thực đời sống thường nhật, mà mỗi bài thơ chỉ 4 câu, giống như một mảnh khảm trai óng ánh, nhưng khi hội tụ lại, chúng sẽ hình thành nên một bức tranh tường hoàn chỉnh và hoành tráng. Với cách sử dụng các tứ thơ và câu thơ ngăn gọn, dễ hiểu, cùng lối tư duy mạch lạc và có chiều sâu, tập thơ này hẳn sẽ dễ dàng thu hút bạn đọc, và cũng có nhiều ưu thế để chinh phục họ.
      Đây có thể coi như một ấn phẩm tổng hợp, một tuyển thơ mang chất liệu "tập đại thành" cho suốt cả đời thơ phong phú 70 năm của cả hai tác giả lão thành, là hội viên thâm niên của Hội Nhà văn Hà Nội, và đã có nhiều đóng gớp cho nên thơ của Thủ đô Hà Nội. Hai ông bà động thời cũng là hai danh sĩ, từng đã chinh phục được nhiều kỷ lục bậc nhất trong lĩnh vực văn hóa, trong số đó, đáng nể nhất là hai người đã ba lần xác lập được Kỷ lục Guinness Việt Nam vẻ vang.
     Chia vui với nhà thơ Đoàn Kim Vân, chúng ta cùng chúc cho nữ sĩ luôn sẵn sàng đón nhận các giá trị mới mẻ và cách tân, tâm hồn luôn thanh thản và rộng mở, giữ vững được phong độ sáng tác trẻ trung, lại kiên trì, mạnh mẽ, đảm bảo
"chân cứng, đá mềm", bước đi trên con đường tới tương lai vạn dặm, lấy Nàng Thơ làm bạn tâm giao, lấy Tình yêu Chân - Thiện - Mỹ làm cứu cánh, soi rọi mãi mãi cho đích đến của đời mình, rồi sau đó, an nhàn và tĩnh tâm, từng bước từ tốn và nhẹ nhàng, hướng tới tầm cao giác ngộ của Thiền.

Hà Nội, tháng 4-2025
B. V