Phù du

Thứ tư - 28/10/2026 19:18
"Phù du" là tập tùy văn thứ 4 của nhà thơ Nguyễn Linh Khiếu do Nxb Văn hóa dân tộc cho phát hành vào quí IV/2026. Sách dày 142 trang, khổ 13,5x20,5 gồm 91 tùy văn và 1 lời bạt. nhavanhanoi.vn xin giới thiệu một chùm tùy văn rút từ tập sách.
 

PHÙ DU

Nguyễn Linh Khiếu

 

khieu


Bậc cửa

Thấy bạn tần ngần đứng nơi bậc cửa một ngôi nhà cổ ở Phượng Hoàng cổ trấn (Trung Quốc). Mình hỏi có gì à. Bạn bảo không ạ. Nhưng mỗi lần đứng nơi bậc cửa một ngôi nhà em luôn có một cảm giác rất lạ anh ạ. Mình nói hay nhỉ cảm giác của em thế nào.

Im lặng một hồi. Bạn nói cảm giác khấp khởi hồi hộp. Cứ như được trở về ngôi nhà ấm áp của mình. Mình nói ai cũng ra đi từ bậc cửa ngôi nhà của mình và bao giờ cũng mong trở về ngôi nhà ấy. Bạn hỏi ai cũng có một ngôi nhà của mình đúng không. Mình nói đúng là thế. Ngôi nhà của mình là nơi an trú duy nhất của mỗi người trên cõi đời này.

Im lặng một hồi. Bạn nói ai không có ngôi nhà của mình chắc là bơ vơ lắm. Mình mỉm cười. Thấy mình cười bạn hỏi không đúng thế sao. Mình nói bước ra khỏi bậc cửa ngôi nhà của mình là bơ vơ rồi. Không có nhà để về thì ngàn lần bơ vơ em ạ.

20.6.2023 

 

Con vờ

Buổi sớm hai đứa ngồi uống cà phê bên sông Hồng. Dưới mép nước mấy ngư dân đang chao vợt bắt vờ. Thấy thế bạn hỏi họ bắt cá phải không. Mình nói không phải cá mà là bắt vờ. Bạn nhớn mày hỏi vờ là con gì. Mình xuống xem được không. Khi bọn mình xuống tới mép nước thì cuộc săn vờ cũng sắp tàn. Nhưng vẫn còn khá nhiều vờ bay chấp chớp mặt nước.

Khi trở lại quán cà phê trên tay bạn đã có mấy con vờ. Săm soi lũ vờ một hồi bạn bảo giống y chang chuồn chuồn nhưng bụ bẫm hơn. Toàn thân trắng toát mặt mày ngô nghê trông ngộ quá anh ạ. Mình nói vờ là loài phù du chỉ có ở sông Hồng. Ấu trùng vờ sống nhiều năm ở lớp đất thịt nơi đáy sông. Từ tháng 2 đến tháng 4 âm lịch đúng ngày định mệnh ấu trùng vờ đồng loạt nổi lên mặt nước. Sau khi trải qua hai lần lột xác nó cất cánh bay vật vờ mặt nước để giao phối và để trứng. Đẻ xong tất cả đều chết. Đời vờ rất ngắn ngủi chỉ chừng 30 phút. Nhưng vô cùng rực rỡ.

Nghe mình nói bạn cười phá lên. Mình hỏi sao em lại cười vờ. Bạn bảo em không chỉ cười con vờ. Mà cười con nào với anh xuất hiện ở đời này cũng chỉ là sinh ra giao phối và đẻ trứng xong thì chết. Mình bảo em hay nhỉ hữu sinh này con nào chả thế. Bạn cười ngặt nghẽo. Rồi bảo cái đầu của anh lạ quá. Loài nào với anh cũng chỉ là sinh ra giao phối đẻ trứng và chết. Mình bảo cõi phù du này muôn loài đều thế em ạ.

19.4.2026

 

Con bướm

Trên đỉnh Trương Gia Giới (Trung Quốc). Khi ngồi ngắm đàn bướm bay lượn quanh một khóm hoa. Mình hỏi em có biết bầy bướm kia con nào đực con nào cái không. Nghe hỏi bạn quả quyết con đẹp rực rỡ là con cái. Con xấu xí úi sùi là con đực. Mình bảo em nhầm rồi. Ngược lại con rực rỡ nổi bật là đực còn con úi sùi xấu xí là cái.

Nghe thế bạn giãy nảy nói anh lại dìm hàng con cái rồi. Anh nhớ xem. Phụ nữ bao giờ chả đẹp hơn đàn ông. Mình nói loài người như thế là trái tự nhiên em ạ. Bạn hỏi trái là sao chứ. Mình nói này nhé con đực rực rỡ nổi bật là để thu hút con cái. Con cái xấu xí úi sùi là để ẩn náu giấu kín cái bụng trứng để duy trì giống nòi.

Hồi lâu bạn hỏi có đúng thế không. Tại sao con người thì ngược lại. Mình nói con người chỉ là một phần bé nhỏ của tự nhiên thôi. Cái đẹp của sự sinh tồn là cái đẹp bảo tồn nòi giống. Không bảo tồn được nòi giống tức là tự nhiên đào thải. Con đực nào vạm vỡ rực rỡ nhất sẽ được chọn. Con cái nào giòn giã mắn đẻ ngụy trang tốt sẽ lưu truyền được nòi giống.

Bạn cãi con người đâu phải thế. Các cô gái xinh đẹp bao giờ cũng là lựa chọn số một của phái mạnh. Mình nói quan hệ nam nữ ngoài quan hệ truyền giống còn quan hệ giải trí. Nếu phái nữ phô bày sự xinh đẹp rực rỡ thì thiên chức truyền giống sẽ suy giảm. Khi quan hệ giải trí được tôn vinh thì giống nòi sẽ tuyệt chủng.

23.6.2023

 

Hoa hồng

Vừa bước ra ban công bạn đã hối hả xua đuổi cái gì. Mình hỏi có chuyện gì thế. Bạn bảo anh ra đây. Mình bước ra. Bạn nói anh nhìn xem sáng nay mấy bông hồng chúm chím đẹp là thế. Cánh đỏ tươi. Hương ngào ngạt. Thế mà lũ khốn ong bướm phá tan tác cả rồi.

Quả là thế. Tranh nhau hút mật nên lũ ong bướm đã làm những bông hồng đẹp thành ra cánh thì xô lệch cánh thì rơi rụng tả tơi. Thế này còn gì là hoa hồng quý phái nữa.

Thấy mình cười cười. Bạn hỏi anh cười gì chứ. Mình nói hoa hồng khoe sắc tỏa hương là để gọi mời ong bướm. Hoa đẹp hoa thơm là để dụ dỗ ong bướm đâu phải vì mình. Bạn bảo thế là sao. Mình nói ong bướm giúp hoa thụ phấn kết trái bảo tồn dòng giống hoa hồng. Ong bướm là ân nhân của hoa hồng đấy.

Bạn cãi mình mất công trồng cây là để ngắm hoa đẹp. Mình nói đó là mục đích của mình. Cây hồng nở hoa là vì mục đích của cây chứ đâu phải vì mình.

18. 6. 2023

 

Hoa sen

Sau khi ăn sáng bọn mình ra quán quen bên hồ Quan Nhân uống trà. Buổi sáng làng giữa phố yên bình một cách hoang đường. Hồ bán nguyệt cổ kính trước cửa đình đang mùa sen nở. Che kín mặt hồ là những lá sen to xanh mướt. Những bông sen hồng tươi thắm rung rinh khoe sắc trong nắng mai. Không gian sực nức hương sen. 

Bạn bảo anh thấy chưa hoa sen mọc lên từ bùn mà tươi thắm hương thơm tinh khiết không hề hôi tanh mùi bùn nhá. Mình bảo hoa sen cũng chỉ là bùn nở hoa thôi. Bạn bảo sao lại bảo hoa sen là bùn chứ. Từ bùn đen tanh hôi mà vươn lên thành bông hoa thánh thiện thì mới thần kỳ.

Mình bảo bí mật là ở chỗ sen sống dưới đáy bùn nhưng lại nở hoa trên mặt nước. Ở nơi nắng gió hương sắc của sen sẽ quyến rũ ong bướm giúp hoa thụ phấn kết hạt. Nghe đến đó bạn cười thích chí và nói em biết rồi. Mình hỏi biết gì nào. Bạn bảo anh sẽ bảo hoa sen chỉ là bộ phận sinh dục của cây sen chứ gì. Mình chỉ biết cười khổ.

10. 9. 2024

 

Sinh nhật mẹ

Một ngày thăm thú khu Động Batu ở Kuala Lumpur (Malaysia) với rất nhiều đặc sắc về Ấn Độ giáo nhưng bạn có vẻ không mấy hào hứng. Về khách sạn mình hỏi có hôm nay em có vẻ không vui. Bạn nói hôm nay là sinh nhật mẹ. Mỗi khi sinh nhật ba mẹ em đều đưa bọn nhỏ về ăn cơm với ba mẹ. Nay mẹ mất rồi hôm nay em không đưa bọn trẻ về chắc ba sẽ buồn.

Mình nói tiếc là mẹ mất sớm quá. Bạn nói nếu mẹ còn năm nay mẹ sáu mươi tuổi đấy. Mình nói con người lạ lắm. Còn mẹ thì nhà mẹ là nhà mình. Còn mẹ thì còn quê hương. Mẹ mất thì ngôi nhà ấy trở nên xa lạ. Quê hương cũng vời vợi xa xôi.

Bạn bảo may là em vẫn còn ba. Nếu không còn ba quê hương sẽ thế nào nhỉ. Mình nói nếu không còn ba mẹ mình sẽ bơ vơ trên chính quê hương của mình.

26.6.2024

 

Đá cuội

Bọn mình ngồi bên vách đá. Dưới chân vô vàn viên cuội tròn nhẵn đủ sắc màu hình dáng kích cỡ. Tất cả đều đẹp long lanh. Bạn nhặt những viên cuội ném xuống sông Son (Quảng Bình) một cách thích thú. Thấy thế mình bảo đừng ném. Hãy để chúng nằm bên nhau. Bạn bảo anh hay nhỉ. Đá cuội vô tri vô giác sao lại bảo nằm bên nhau. Mình nói chúng đã nằm bên nhau như thế hàng tỉ năm rồi.

Mình nói thế. Bạn có vẻ tò mò. Mắt mở to tròn chả khác gì hai viên cuội. Mình nói hàng tỉ năm trước vì lý do nào đó những khối đá lớn tan vỡ thành vô vàn viên đá xù sì góc cạnh. Nắng nung nước chảy gió thổi sóng vỗ đã mài mòn chúng. Rồi cả sự va chạm cọ xát giữa chúng với nhau cũng mài nhẵn nhau.

Bạn nói cứ mài mòn như thế rồi một ngày nào đó chúng sẽ biến mất sao. Mình nói đúng vậy. Chúng ta chỉ có vài chục năm ở cõi nhân sinh rồi biến mất. So với đá cuội tồn tại hàng tỉ năm thì ta chả có nghĩa gì. Bạn có vẻ phân vân.

Mình nói những gì đã tồn tại hàng tỉ năm đâu đùa được. Nó phải có một bí mật khủng khiếp nào đó. Nghe mình nói bạn nheo mắt hỏi rồi sao nữa. Mình tiếp tục em vui thật. Mình sao hiểu được đá cuội mà lại bảo đá cuội vô tri vô giác. Lại còn thích thú ném chúng xuống sông. Bạn vùng vằng nói này nhé em mới là kẻ vô tri vô giác đúng không.

17. 9. 2024 

 

Hoa chuông

Thấy bọn mình loay hoay chụp ảnh khóm hoa chuông bên ngôi chùa ở quần thể Đền bà chúa Thượng Ngàn (Tam Đảo). Một nhà sư trẻ da dẻ hồng hào mượt mà đến gần và nhắc thí chủ cẩn thận hoa có độc đấy.

Lời nhắc của nhà sư làm bọn mình phân vân. Cả hai nhìn sư thoảng thốt. Sư tủm tỉm cười ý vị. Khi sư đi rồi mình bảo một loài hoa đẹp dịu dàng và quý phái thế này sao lại chứa độc nhỉ. Bạn cười tinh quái mà rằng bên cửa chùa từ bi người ta lại trồng một cây hoa độc ý là sao.

8.11.2024

 

Đỗ quyên

Từ cáp treo nhìn xuống bạt ngàn hoa đỗ quyên rực rỡ núi rừng Fansipan. Bạn mang điện thoại ra quay. Vừa quay vừa than thở. Đẹp thế này mà nở trên đỉnh núi cao chót vót thì ai ngắm được hả trời.

Thấy mình mỉm cười. Bạn hỏi anh không thấy thế sao. Mình nói thấy rồi. Hoa đỗ quyên càng trên đỉnh núi cao càng rực rỡ sắc màu. Bạn nói chuẩn ạ. Thế mới tiếc. Trên giời thì ai ngắm được mà nở chứ. Rõ vô duyên.

Mình bảo đỗ quyên nở hoa là vì đỗ quyên chứ đâu phải vì người ngắm. Bạn bĩu môi anh sẽ lại nói nó đẹp là để dành cho ong bướm chứ gì. Mình bảo anh đâu nói thế. Anh nghĩ ong bướm chả quan tâm hoa đỗ quyên có đẹp hay không. Nhưng chúng biết trong nhụy hoa đỗ quyên có một túi mật. Bạn bảo anh nghĩ ong bướm tầm thường thế sao. Mình nói hút mật ngọt để sinh tồn là thiêng liêng chứ sao lại bảo tầm thường.

1.3.2020

 

Động Thiên đường

Ra đến cửa hai đứa ngoái lại nhìn động Thiên đường (Quảng Bình). Ngập tràn cảm giác phiêu linh. Vừa ngẩn ngơ luyến tiếc. Vừa băn khoăn nghi hoặc. Có phải mình vừa bước ra khỏi thiên đường không.

Bạn nói đúng là một Thiên đường anh nhỉ. Mình bảo thiên đường có nhất thiết phải đẹp đến mức choáng ngớp như thế hay không. Bạn hỏi sao lúc đến cửa động anh lại chần chừ không muốn vào. Nếu em không thúc giục chắc anh không vào. Không vào nghĩa là không đến được thiên đường đấy nhá. Nói xong bạn cười rất đắc thắng. 

Mình nói à lúc đó anh chợt băn khoăn. Bạn hỏi băn khoăn cái gì chứ. Mình bảo Thiên đường là nơi Ađam và Eva bị đuổi khỏi đó. Giờ hai đứa mình lại dẫn nhau lò dò trở lại. Liệu Chúa có phạt mình không. Như chợt nhận ra điều gì bạn cười thành tiếng. Và nói đúng là Eva bao giờ cũng hồn nhiên quá anh nhỉ. 

4.11.2023

 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây