THOAI THOẢI CHIỀU - tiếng lòng chân thành của một nữ thi nhân

Nhà phê bình văn học Nguyễn Thị Thiện

    Trong dòng chảy thơ ca đương đại, có những nhà thơ không chọn sự cách tân ồn ào mà lặng lẽ cất một tiếng nói riêng bằng trải nghiệm sống và sự chân thành của cảm xúc. Nhà thơ Cù Thùy Loan là một gương mặt như thế. Sau sáu tập thơ: Trăng suông bờ võng (2010), Gió mặn (2012), Nghe giọt thu rơi (2013), Ký ức của đá (2016), Nắng đang muốn khóc (2022) và mới nhất là tập “Thoai thoải chiều” (Nxb Hội Nhà văn 5 - 2026), chị đã định hình một phong cách thơ đằm thắm, nữ tính, luôn hướng về những giá trị nhân văn bền vững.



Nhà thơ Cù Thùy Loan
 

Nhan đề Thoai thoải chiều đã gợi mở một không gian nghệ thuật đặc biệt. “Chiều” không chỉ là khoảnh khắc của thời gian mà còn là chiều sâu của ký ức, của số phận, của những suy tư sau bao biến động cuộc đời. “Thoai thoải” là từ láy tượng hình mang sắc thái mềm mại, bình yên, như một con dốc nhẹ dẫn lối người đọc bước vào thế giới nội tâm của nữ sĩ. Nhan đề ấy đã phần nào khái quát tinh thần chung của tập thơ: lặng lẽ đằm sâu, dịu dàng và ám ảnh.

Cảm xúc đậm nét trong tập thơ là cảm thức về tình mẫu tử và gia đình. Những bài thơ như Tìm mẹ, Mẹ người viết không khai thác bi kịch bằng những tiếng khóc dữ dội mà bằng nỗi nhớ âm thầm kéo dài qua năm tháng. “Mẹ gần mà mãi cách xa”, hay hình ảnh “Mẹ gầy như một nén nhang” là những câu thơ giản dị nhưng có sức lay động mạnh, được viết từ ký ức thật và nỗi đau thật. Trong thơ Cù Thùy Loan, người mẹ không chỉ là một con người cụ thể mà còn là cội nguồn của yêu thương, là nơi neo giữ tâm hồn giữa những bấp bênh của cuộc sống.

Là một nữ quân nhân ngành dược, đã tham gia ở mặt trận Vị Xuyên ác liệt, ký ức chiến tranh là mạch nguồn quan trọng. Bài thơ Hòn đá xanh rêu mốc là một trong những tác phẩm giàu chiều sâu nhất của tập thơ. Ám ảnh nhất là những câu: “Tôi hòn đá xanh xù xì rêu mốc, cứ lăn đi lăn lại mãi không tròn"  Không kể chiến công, không dựng những bức tranh hào hùng, nhà thơ lựa chọn góc nhìn của người phụ nữ từng đi qua chiến tranh với những khát vọng yêu thương dang dở. Hình tượng “hòn đá xanh xù xì rêu mốc” vừa là biểu tượng của thời gian, vừa là biểu tượng của những số phận đã hy sinh tuổi trẻ cho đất nước. Đằng sau vẻ bình thản của câu chữ là một nỗi đau được nén lại, khiến dư âm bài thơ còn ngân mãi trong lòng người đọc.

Nếu chiến tranh là miền ký ức thì tình yêu trong Thoai thoải chiều lại hiện lên rất nữ tính và tinh tế. Những bài như Em xa anh, Chiêm bao Đại Lải, Mơ gọi một cái tên đều không đặt trọng tâm vào sự đoàn tụ mà nghiêng về nỗi nhớ, sự chờ đợi và những khoảng trống của tâm hồn. Đó là thứ tình yêu đã được thời gian gạn lọc, không còn nồng nhiệt bột phát mà trở thành một miền ký ức dịu buồn, nơi con người học cách yêu bằng sự bao dung và thấu hiểu. Bên cạnh những cảm xúc riêng tư, Cù Thùy Loan còn dành nhiều trang thơ cho quê hương và thiên nhiên. Những bài Trồng rừng, Thương quê, Khe khẽ Hồ Gươm, Ngã ba suối hay Chợt xuân đều cho thấy một tâm hồn gắn bó sâu nặng với đất nước. Thiên nhiên trong thơ chị không chỉ là cảnh sắc mà còn mang linh hồn con người. Cây xanh, dòng suối, mặt hồ, cánh đồng, nắng, gió… đều trở thành những biểu tượng của sự sống và niềm hy vọng. Đặc biệt, bài Trồng rừng đã nâng hành động gieo cây thành một triết lý nhân sinh đẹp: gieo màu xanh cũng chính là gieo tương lai và gieo niềm tin cho cuộc đời.Thành công rõ nét của tập thơ là khả năng kết hợp giữa chất tự sự và chất trữ tình. Nhiều bài thơ được khơi nguồn từ những câu chuyện có thật, những kỷ niệm đời thường, nhưng qua cảm xúc nghệ thuật lại mở r

ộng thành những suy ngẫm về thân phận con người. Tập thơ không cầu kỳ về ngôn ngữ, không cố tạo những cấu trúc lạ hóa, mà lựa chọn sự mộc mạc, gần gũi. Chính vẻ đẹp bình dị ấy khiến người đọc dễ đồng cảm và tìm thấy mình trong từng câu chữ. Cù Thùy Loan sử dụng linh hoạt cả thơ tự do và lục bát, giàu nhạc tính, nhiều hình ảnh giàu sức gợi. Hình tượng thơ thường được xây dựng từ những chất liệu quen thuộc như nắng, gió, đá, mưa, dòng sông, cánh rừng…, nhưng dưới ngòi bút của chị, chúng mang những tầng nghĩa biểu tượng, góp phần tạo nên một thế giới nghệ thuật vừa gần gũi vừa giàu chất suy tưởng.

          Thoai thoải chiều của Cù Thùy Loan không hướng tới những tuyên ngôn nghệ thuật mà chinh phục người đọc bằng sự chân thành của một trái tim luôn biết rung động trước con người, quê hương và cuộc sống. 

N.T.T