Demo

Trang thơ của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến

Thứ năm - 28/02/2019 16:30
Nhà thơ Nguyễn Việt Chiến - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội, Chủ tịch Hội đồng Thơ sinh ra và lớn lên tại Hà Nội. Ông có hơn 20 năm công tác ở báo Thanh Niên. Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông đã in 8 tập thơ, 2 tập lý luận phê bình văn học và tiểu thuyết “Mùa khát”. Ông được trao nhiều giải thưởng thơ của các báo: Văn Nghệ, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Hội Nhà văn Việt Nam, Hội Nhà văn Hà Nội; Giải thưởng văn học - nghệ thuật 5 năm của Bộ Quốc phòng và Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2016 cho tập thơ “Tổ quốc nhìn từ biển”.
Nhà thơ Nguyễn Việt Chiến
Nhà thơ Nguyễn Việt Chiến

Nhà văn Hà Nội xin trân trọng giới thiệu đến bạn đọc trang thơ của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến:


MƯA THÁNG GIÊNG

 

Tháng Giêng mưa ngoài phố

Mưa như là sương thôi

Những bóng cây dáng khói

Như mộng du bên trời

 

Tháng Giêng ngày mỏng quá

Nỗi buồn nghe cũ rồi

Mà bên kia tờ lịch

Nỗi niềm mưa xót rơi

 

Tháng Giêng mưa trên tóc

Những người đi lễ chùa

Theo giọt mưa cầu phúc

Tiếng chuông từ bi mơ

 

Tháng Giêng mưa dưới bến

Mỏng mai cô lái đò

Mắt mưa em lúng liếng

Trói tôi bằng vu vơ

 

Tháng Giêng mưa như cỏ

Non xanh đến tận trời

Trước vô cùng năm tháng

Thơ mình–sương khói thôi.


 

GA HÀNG CỎ DỌC ĐƯỜNG NAM BỘ

 

Thưa mẹ

ba mươi ba năm trước

tiễn con đi từ ga Hàng Cỏ

 

Mẹ về

nước mắt dọc đường Nam Bộ

đứt từng khúc tầu đêm

 

Ba mươi ba năm sau

ga không còn Hàng Cỏ

phố không còn Nam Bộ

 

Con của mẹ

vẫn mãi mười tám tuổi

như chuyến tầu ngày ấy không về

 

Mẹ ở lại một mình

không phố

không ga

không tất cả

còn gì để nhớ

ga Hàng Cỏ dọc đường Nam Bộ

 

Thưa mẹ

hôm nay bàn chuyện thơ đi về đâu

trong con vẫn còn một chuyến tầu

ba mươi ba năm trước chưa trở về

 

phải chăng vì thế

những câu thơ bây giờ

vẫn phải lên đường

làm một cuộc ra đi

                                 (10-2003)


 

PHÙ ĐIÊU CỔ

 

Lăng mộ các triều vua

Chìm dần vào hoang phế

Những ngọn gió hoang vu

Nghìn năm về mộng mị

 

Thời gian là người thợ

Đẽo mòn bao hư danh

Xin đá bia đừng kể

Trước cỏ rêu vô hình

 

Còn sót lại ánh lửa

Cháy trên phù điêu xưa

Dưới ngực trần vũ nữ

Phập phồng bao tàn tro

 

Hiền nhân và bạo chúa

Thành bụi đất cả rồi

Phù điêu nung từ đất

Chỉ tạc hình em thôi.


 

CÁT ĐỢI

 

Cát chiều bay sẫm bến sông

Thương con đò ngược mùa đông chưa về

Lối mòn bạc cỏ may đê

Chiều mòn rỗng tiếng chim gì kêu đau

Sóng đêm từ bến sông nào

Theo trăng về thức dưới mầu mây xưa

 

Tôi hoang vu, cát hoang vu

Trăng là người khách qua đò đêm nay

Cô đơn xuống một đò đầy

Tôi chờ em phía bên này mùa đông

Cát còn bay trắng bến sông

Người còn đi trắng mùa mong ước này

 

Tôi cầm hạt cát trên tay

Đêm không còn ấm như ngày có em

Tôi cầm cả chính tôi lên

Câu thơ nhặt được phía miền quạnh hiu

Câu thơ như cát mỗi chiều

Đem theo chút ấm nắng nghèo vào đêm

                                                      (12-1991)


 

NGƯỜI HÁT MÙ TRÊN VÙNG ĐÁ ĐỎ

 

Như được chuốt ra từ lửa

Như được chắt ra từ đêm

Chạm tới tận cùng nỗi khổ

Tiếng người hát mù trong đêm

 

Anh hát ru những viên đá

Đêm nay nằm dưới lòng đồi

Nằm lẫn cùng với người chết

Chiều qua vừa bị đất vùi

 

Anh hát ru người còn sống

Coi đời như chuyến tàu đêm

Mạng sống chỉ là giẻ rác

Lắc đầy trong những toa đen

 

Anh hát ru cây đàn gỗ

Sáu dây mù, sáu sợi câm

Có thể anh cũng bị giết

Nếu anh giấu đá trong đàn

 

Anh hát ru đứa trẻ ấy

Theo cha đào đãi trên đồi

Đêm bị cơn sốt ác tính

Cướp đi cái kiếp làm người

 

Như được đẽo ra từ đá

Thứ đá đỏ như máu người

Như được chắt ra từ máu

Tiếng người hát mù bên tôi

                           (Vùng đá đỏ Quỳ Châu 1991)


 

PHỐ PHÁI

 

Heo hút mưa về xao xác đêm

Long Biên cầu cũ ngủ không đèn

Kéo sông lên đắp đôi bờ phố

Thương sóng sông còn tận Phà Đen

 

Phố Phái quanh co lúp xúp nhà

Đầu Ô Quan Chưởng bóng cây già

Đội sương từ thủa còn thành đất

Thăng Long ngàn tuổi vẫn bên ta

 

Phố Phái rêu nâu váng vất còn

Tường bong gạch rạn bóng ngày buông

Hè chiều lá phố khua từng chiếc

Mấy giấc mơ xưa chẳng chịu mòn

 

Phố Phái tìm gì ta mải thức

Hồn trong tranh phố chẳng nguôi yên

Long đong mong thắp trong vô tận

Những sầu đã lặng nhạc đã quên

 

Trên bờ phố cổ cây đàn vỡ

Em mãi hoang vu những bãi bờ

Nhạc như thi, hoạ ta trần thế

Em đoá môi sương khép cánh chờ

 

Mai Lâm phố cũ chiều không cũ

Ta dưới trăng về chẳng gặp trăng

May còn chút lá bàng năm cũ

Nhạc ở trên cây mới vĩnh hằng

 

Mùa đông chim sẻ phố bay rồi

Cây phố tần ngần phố nhớ ai?

Sương bay vào tóc sương chưa bạc

Đã trắng mây khua những dặm trời

 

Lá rụng mùa ơi! rụng nốt đi

Trên bàn tay vắng dấu chân khuya

Tôi nghe hơi phố không còn ấm

Mà lửa đèn đêm thức nhớ gì?

 

Chim sẻ mùa đông phố vắng em

Bụi mờ sương bạc gáy sách đêm

Lật từng trang nhớ không người hát

Khát khát thơ tôi cháy cháy tìm

 

Sớm nay ngoài phố trăm dáng áo

Trăm sắc mây về dưới tán cây

Ngỡ như chim sẻ nghìn tay áo

mơ thấy xuân về rối rít bay

 

Còn chờ ai nữa hỡi bờ cây

Dưới mưa nụ lá mướt xanh ngày

Bâng khuâng phố cổ thềm xuân nhắc

Một giấc đông tan dưới ánh ngày.


 

 

NĂM ẤY, VỊ XUYÊN

 

Năm ấy dọc sông Lô

Cả một rừng gỗ Mộc Miên được hạ xuống

Xẻ làm áo quan

 

Sau trận đánh cuối cùng, các anh nằm lại với Hà Giang

Mưa biên thùy đưa các anh từ Vị Xuyên xuống núi

Gió biên thùy tiễn các anh vào đất

 

Bên kia biên giới hoa Mộc Miên nở

Còn bên này biên giới gỗ Mộc Miên xẻ làm áo quan

Sông Lô bình thản trôi qua hai miền đất như không có chuyện gì…

                                                                                 (12-7-2016)


 

 

HỌ BỊ BẮN TRÊN CAO MƯỜI NGÀN MÉT

(Tưởng niệm 3 mẹ con chị Nguyễn Ngọc Minh và 295 nạn nhân trên máy bay MH17)

 

Ba gương mặt, ba nụ cười thanh thản

Ba mẹ con giờ đã ở cuối trời

Họ trong sáng như bao người vô tội

Trước bọn độc tài đưa tội ác lên ngôi

 

Ba gương mặt, ba niềm tin đã mất

Khi lương tri tắt lặng giữa cõi người

Ba gương mặt, ba vầng trăng đã khuất

Cùng nỗi đau không thể nói thành lời

 

Họ bị bắn trên cao mười ngàn mét

Đây nỗi đau hai chín tám con người

Họ rơi xuống cánh đồng hoa vàng rực

Mắt nhắm nghiền, cháy bỏng mãi không nguôi

 

Họ bị bắn trên cao mười ngàn mét

Những người dân vô tội đến cuối đời

Không thể hiểu vì sao mình phải chết

Khi đang bay thanh thản dưới mặt trời

 

Họ bị bắn trên cao mười ngàn mét

Các thiên thần bé nhỏ mới rời nôi

Những phụ nữ rạng ngời trong hạnh phúc

Bên trẻ thơ trong giây phút cuối đời

 

Họ bị bắn trên cao mười ngàn mét

Hoa hướng dương vàng rực một góc trời

Những người chết bên hoa vàng đã ngủ

Một mặt trời đau đớn tắt trên môi

 

Họ bị bắn trên cao mười ngàn mét

Những búp bê, những gấu vải tươi cười

Chúng nhằm bắn vào những trang cổ tích

Bắn cháy luôn cả mơ ước con người

 

Họ bị bắn trên cao mười ngàn mét

Máu bật ra thấm đỏ một vùng trời

Hoàng hôn đỏ trên máu người rực đỏ

Hãy lặng yên nghe máu nói từng lời

 

Họ bị bắn trên cao mười ngàn mét

Kẻ vô lương bắn họ, trốn đâu rồi ?

Khi tội ác thản nhiên ngồi ăn tối

Trên cánh đồng la liệt xác người rơi

 

Họ bị bắn trên cao mười ngàn mét

Những đám mây nhuộm đỏ máu con người

Cứ bay mãi trong vòm trời phẫn nộ

Giữa hồn người đang sống chẳng yên nguôi

 

Họ bị bắn trên cao mười ngàn mét

Như hoa vàng, nắng rụng, cuối chiều rơi

Trước khi chết, hoa vẫn vươn cánh thắm

Để hồn hoa tươi lại phía mặt trời

 

Họ bị bắn trên cao mười ngàn mét

Miền bạch dương hoá mộ táng lưng trời

Trong mây đỏ, trong hoa vàng rực nở

Hãy lặng yên tưởng nhớ những con người…


 

ĐÊM LIÊU TRAI

 

Nửa đêm

Đọc Bồ Tùng Linh

Thấy “Liêu trai chí dị” toàn chuyện ma mị

Nghe có tiếng xoèn xoẹt như vải xé trong đêm

Không

Nghe như tiếng dao mài dưới trăng

Lúc ấy

Trăng đêm như một tấm đá mài dao

 

Thấp thoáng một gương mặt đẹp

Một người nữ tóc xõa

Vừa đi vừa tan chảy vào trăng.

Rồi nàng ngồi xổm trước cửa nhà ta

Cúi người xuống

Như đang mài một thứ gì đó

 

Lại nghe như có tiếng nước chảy

Nàng vỗ nước lên mặt tấm đá mài

Hóa ra mảnh trăng cong là một lưỡi dao

Các cụ xưa bảo: Đấy là trăng lưỡi hái

 

Nàng vừa mài

Vừa vén chiếc quần mỏng lên cho đỡ ướt

Lồ lộ một làn da mọng thơm như lụa bạch

Không thấy nàng cầm dao

Mà sao vẫn nghe thấy tiếng mài dao dưới trăng

 

Chợt có tiếng cười sằng sặc cất lên đầy nhục cảm

Sợ

Tóc râu dựng lên tua tủa như gươm giáo trên đầu

Khiếp

 

Chợt có tiếng kẹt cửa

Một làn mây mỏng loạt soạt lẻn vào nhà

Không thấy nàng mài dao đâu nữa

Tiếng nước chảy trong đêm không nghe thấy được nữa

Hương thơm của lụa bạch không còn thơm nữa

Tiếng dao mài dưới trăng cũng không còn mài nữa

 

Nhưng vẫn còn phảng phất đây đây

Hình ảnh nàng mài dao

Ngồi xổm trên chiếc giường mây

Vén chiếc quần mỏng và vén tay áo mỏng lên cao

Biến ta thành tấm đá mài

Nàng vừa mài dao vừa hát:

Lồ lộ một bầu trăng

Lồ lộ hai bầu trăng

Những thằng hay bú là thằng háu ăn…

                                                                      (4-12-2013)


 

VỞ DIỄN

 

Tất cả sẽ qua đi

Niềm tin và chiến bại

Tất cả sẽ qua đi

Khải hoàn và sợ hãi

 

Sau trăm năm cát cứ

Sau trăm năm hùng cường

Những quận công, chế xứ

Cũng hết thời xưng vương

 

Chỉ còn lại thanh gươm

Đêm nay trên sàn diễn

Người đóng vai bạo vương

Đang hét hò khản tiếng

 

Nhưng chỉ sau đêm diễn

Cánh màn nhung khép rồi

Là giáo gươm, vương miện

Lại xếp vào kho thôi

 

Nhưng nước mắt đã rơi

Hơn một lần tôi thấy

Trên mắt người đến ngồi

Chờ xem đem diễn ấy

 

Và bi kịch con người

Từ vở diễn bước ra

Để đến với cuộc đời

Nơi chúng được sinh ra.


 

HƠI THỞ MỸ SƠN

 

Anh từng đặt tay mình

Lên tầng gạch cổ

Một chiều Thánh địa Mỹ Sơn

 

Và từ đấy

Hơi thở huyền bí

Của những ngọn tháp

Thấm vào huyết quản anh

Từng giọt

huyết trăng

Của một nền cổ văn

Không chịu khuất phục

 

Điệu múa ngực trần

Thắp lên ngọn lửa phồn sinh

Trên tầng gạch cổ

 

Hắt bóng xuống thế gian tàn rữa

Hắt bóng xuống lòng sông của những oan hồn

Hắt bóng xuống sự bất lực của những đền đài mê hoặc

 

Để bắt đầu một cuộc hồi sinh

Trong gạch không nung

Và trong trong nhạc không lời

 

                                                                   (3-10-2011)


 

 

LỜI RU

 

Mẹ cất lời ru khó nhọc

Dưới luỹ tre gầy tháng năm

Sữa cạn mẹ không vắt được

Dỗ con bằng tiếng ru thầm

 

Dỗ con có nửa vầng trăng

Đêm nay cuối trời không ngủ

Sữa trăng chảy thấm ra ngoài

Miền đêm cỗi cằn dứt bỏ

 

Dỗ con có chiếc thuyền nào

Tròng trành lời ru trên sóng

Biển giờ rất hiếm ngọc trai

Biển giờ chỉ toàn sóng mặn

 

Dỗ con có bầy ngựa đá

Gặm mây ngoài cổng làng mình

Đã qua bao thời giặc giã

Chỉ còn ngựa đá về dinh

 

Dỗ con có ông phỗng đất

Cười phơi rốn quýt suốt ngày

Đứa trẻ da xanh bụng rỗng

Cởi trần mãi tới hôm nay

 

Mẹ cất lời ru khó nhọc

Nỗi buồn xin hoá cánh chim

Nhưng khổ đau không hót được

Lời ru nào hoá thành đêm.


 

VỀ KHỔ ĐAU VÀ ĐẠI BÁC

 

Đại bác nổ và chiến tranh ụp xuống

Những mảnh vườn hôm trước nở đầy hoa

Bên ô cửa là cánh đồng lặng ướt

Tiếng trẻ con và khói những căn nhà

 

Đại bác nổ và mây đen cũng nổ

Trên ngói trường tan tác gió và chim

Có người lính vừa đi qua thành phố

Thuốc trên môi và trẻ nhỏ bên mình

 

Đại bác nổ và tiểu liên đốn gục

Những chàng trai vui tính nhất sư đoàn

Trên môi họ nụ cười còn thoáng gặp

Cô gái nào chiều ấy đợi bên sông

 

Đại bác nổ cuộc chiến tranh thứ nhất

Đất chiến hào cỏ chưa kịp nhú xanh

Thì lựu đạn và lưỡi lê cường tập

Lần thứ hai cỏ lại thấm máu mình

 

Đại bác nổ giữa đại ngàn trận mạc

Người lính đi thăm thẳm một phương trời

Người vợ ấy đã bao năm thầm lặng

Sống vì anh nuôi đứa trẻ nên người

 

Đại bác nổ và pháo hoa thắng trận

Không làm cho tóc bạc những mẹ già

Xanh trở lại một thời xưa yên ấm

Tóc bạc người, Tổ quốc, đứa con xa

 

Họ sinh ra không phải để làm lính

Đứa con nào của mẹ cũng vậy thôi

Bởi sữa mẹ nghìn năm không giọt đắng

Và hoà bình là vú mẹ bên nôi

 

Sau đại bác lửa hoa cương trầm lặng

Cháy trên mồ người chiến sĩ vô danh

Rất có thể các anh là mây trắng

Nước của sông, ngọn gió sớm mai lành

 

Và đại bác xin cúi đầu tưởng nhớ

Những người con bất diệt đã quên mình

Vì xứ sở ngàn đời mây trắng

Vẫn ngàn đời bất diệt giữa cỏ xanh

                                                     (1991)


 

MƯA THỦY MẶC

 

Mưa trên sông vắng

Văng vẳng tiếng đàn cầm

Từ dưới sông vọng lên

Người con gái cầm đèn lồng đi trên sông kia

Có phải Kiều nương không?

 

Ta hỏi mưa, mưa cũng hỏi lại ta

Ta hỏi sông, sông cũng hỏi lại ta

Ta hỏi mình: Kiều nương - có phải nàng không?

 

Chiếc thuyền mưa đang phiêu bạt trong mưa

Kiều nương vừa vén mưa ngồi lên chiếc thuyền ấy

Cây đàn mưa bần bật ngón tay mưa

Điệu ru mưa trên ngực đàn phấp phỏng

 

Bức tranh thơ trong mưa

Nàng mới vẽ còn ướt

Mưa thủy mặc trên lụa mấy trăm năm

Những ngón tay thon dài

Những búp đàn thon dài

Những búp chân thon dài

 

Mưa là tiếng thở dài trên lụa

Lụa là tiếng thở dài của đêm trên sông vắng

Còn đêm là tiếng thở dài của mực nho

 

Mực nho, mực nho

Tiếng thở dài của nước

Không hiểu Nguyễn Du có viết truyện Kiều bằng mực nho

Mực nào chẳng là mực

Nhưng ta vẫn muốn Nguyễn Du viết truyện Kiều bằng mực ta

Có ai yêu nước mình bằng ông chủ báo Nam Phong cách đây hơn nửa thế kỷ:

“Truyện Kiều còn, tiếng ta còn; tiếng ta còn, nước ta còn”

Mưa thủy mặc và tiếng thở dài trên lụa của máu…


 

HỒN HỌA

 

(Tặng họa sĩ Thành Chương)

I

Mơ giấc mơ cổ vật

Những bình, hũ, thạp, vò

Cõi ngàn năm vẫn thức

Dưới mái nhà hư vô

 

Trong âm u huyền diệu

Mùa cổ kính thiêng liêng

Ta lắng nghe bản ngã

Tụng hồi kinh ưu phiền

 

Một tuổi thơ trong vắt

Dắt gọi chúng ta về

Trốn tìm trong rơm rạ

Tuổi mục đồng si mê

 

Cầm cọ bạn dắt đi

Đàn trâu trên vải vẽ

Mắt trâu buồn như thể

Nhớ thương đồng quê xưa

 

Những đứa trẻ dầm mưa

Đến giờ chưa hết lạnh

Trong bức vẽ của anh

Một mai rồi mưa tạnh

 

II

Một mai ai biết gốm sành

Hóa thân làm tượng, đất thành chúng ta

Tượng như người thật ngỡ là

Người như tượng thật chẳng xa cách gì

Miền vô thường cõi vô vi

Lặng yên tượng kể ta nghe chuyện đời

 

Đến cổ thụ cũng rong chơi

Nữa là chó đá nằm nơi góc làng

Rằm trăng mơn mởn em sang

Trách cọng rơm vàng làm áo em đau

 

Áo em đêm ấy có nhàu

Anh lấy một màu anh vẽ đền cho

Màu Kinh Bắc

Sắc Đông Hồ

Mùa đang quan họ mắt thờ thẫn mưa


 

NHỮNG NGÔI CHÙA TRONG ĐÊM

 

1

Mẹ đang cầu nguyện

mỏi mòn chuỗi hạt tháng năm

 

bóng mẹ in trên vách thời gian

như pho tượng tạc bằng nước mắt

 

Mẹ bảo: nước mắt ban ngày chảy xuôi đánh thức những ngôi đền

còn ban đêm nước mắt chảy ngược vào trong

thấm đến một miền đức tin cứu rỗi

 

bởi thế

trên gương mặt thời gian

trên gương mặt người đời

nước mắt không bao giờ ngừng chảy

 

rồi mẹ bảo: có ngôi đền chỉ làm bằng nước mắt

rồi mẹ bảo: có ngôi đền chỉ xây bằng đức tin

rồi mẹ bảo: có ngôi đền làm bằng lời cầu nguyện

 

rồi mẹ bảo: chiều xuống rồi về nhà đi con

 

2

Mẹ ơi !

đám mây lành kia là con trai của mẹ

dẫu ánh ngày đã tắt

mẹ vẫn nhận ra con dưới mái nhà này

mẹ vẫn nhận ra con

mùi mồ hôi bé bỏng quen thuộc

khi con chạy về từ một tuổi thơ xanh xao, còm cõi vì chiến tranh

cho đến ngày đám mây lành kia

dừng lại

trước một ngôi chùa

 

3

Một ngôi chùa

lặng lẽ nở trong đêm

như một đoá sương trong vắt

 

khi những bông sen

như búp tay nhân từ của Đức Phật

đang lẳng lặng vén bóng đêm u ám

trên gương mặt nhẫn nhục của con người

trong một tiếng chuông sâu

 

4

Suốt đêm gió lạnh về

những pho tượng trầm ngâm trên bệ đá

các ông có thể bị cảm lạnh

vì dưới mái đêm này

chỉ còn duy nhất một ngọn nến mong manh

 

các ông suy ngẫm gì khiến bóng đêm mất ngủ

các ông dằn vặt gì làm bóng đêm đăm chiêu

 

suốt đêm gió lạnh về

nến đã tắt và các ông vẫn nín lặng như thế

suốt đêm gió lạnh về

nến đã tắt và các ông vẫn trầm ngâm như thế

ngước nhìn thế gian

 

5

Ở nơi cao sang nhất

hay ở nơi thấp hèn nhất

người luôn ở bên ta

 

người luôn nhìn ta với ánh mắt bao dung nhẫn nại

để hướng thiện và nâng đỡ ta lên

 

và có nhiều khi người chẳng nói gì cả

người chỉ lặng lẽ thấm vào ta:

như hư vô thấm vào hư vô

như vật chất thấm vào vật chất

như hơi thở thấm vào hơi thở

như phù sa thấm vào phù sa

như niềm tin thấm vào niềm tin

 

6

Miệt mài và bền bỉ

trong đêm

tiếng mõ tụng

con đường thiền bền bỉ

 

mỗi bước chân là một tiếng mõ

ngân lên thăm thẳm dưới sao trời

 

ngân lên

tiếng đất thở phập phồng trong tượng đất

ta không phải là hoàng hôn nơi bùn lầy

ta là phù sa của hy vọng

 

ngân lên

tiếng gỗ thở trầm tư trong tượng gỗ

ta là ngọn gió diệp lục của đại ngàn

ta không phải rêu tối dưới thung sâu

 

miệt mài và bền bỉ

tiếng mõ trong đêm

không tự nhận mình là đại ngàn

không tự ví mình là hy vọng

chỉ ngân lên

thăm thẳm dưới sao trời

 

7

Tiếng hát đều đều và chậm rãi của người

như nước chảy trong đá

như trăng soi trong đá

như máu thức trong đá

 

Tiếng hát mệt mỏi và tha thiết của người

đưa bàn tay lại gần một bàn tay

đưa ánh mắt lại gần một ánh mắt

đưa con người lại gần một con người

 

Và chúng ta cất bước trên đường thẳm

trong tiếng hát đều đều và chậm rãi

trong tiếng hát thiết tha và mệt mỏi

hướng đến những ngôi chùa trong đêm

 

nơi máu thức trong đá

nơi trăng soi trong đá

nơi nước chảy trong đá

 

8

Mẹ ngồi, hai vạt áo nâu

Hương ba nén thắp, khói cầu nguyện bay

Ngoài khuya tiếng vạc khô gầy

Sao dăm mảnh vỡ, gió day dứt lùa

 

Nghe như vọng tự ngàn xưa

Trong sương khói tiếng mõ chùa đêm đêm

Những ai trở lại thiên nhiên

Lánh đời về dưới cửa Thiền những ai

 

Đức tin ở một ngày mai

Những tượng đất hát, những đền đài thiêng

Đạp qua khổ nhục oán hèn

đạp qua dục vọng, cháy lên Niết Bàn

 

Đêm nay, ba nén hương tàn

Nước trong một chén, kinh ngàn lời ru

Mẹ tôi vạt áo nâu xưa

Tay thành kính chắp, khói mờ dương gian

2008

 

 

 

GẶP NGUYỄN DU TRÊN SÔNG ĐÊM

Đêm ấy mưa thật to. Bốn bề tối đen. Vạn vật thiếp đi trong giấc ngủ sợ hãi. Tôi như bị cách biệt hẳn với thế giới bên ngoài. Tôi như bị chìm rất sâu trong một đêm mưa lớn. Không cha mẹ. Không vợ con. Không bạn bè. Bốn bề gió mưa tăm tối. Bốn bề thăm thẳm cô đơn. Ngoài trời. Họ nhà sấm một mình gieo rắc tai hoạ. Sét gầm gào, xé toạc cả một vùng đêm bằng những ngọn roi điện khét lẹt, nhức nhối. Thị giác tôi, thính giác tôi, thân thể tôi, tâm thức tôi, ký ức tôi… bị bỏng rát, nát tươm. Bởi những tia chớp quất xuống liên hồi như muốn dày xéo. Như muốn hành hạ.

Không thể gì cản nổi cơn thịnh nộ cuồng điên của gió mưa trong đêm ấy. Gió như muốn bứt trụi những mái nhà yên lành bằng bàn tay đen tối của mình. Có cảm tưởng, chỉ những gì thấp bé hơn ngọn cỏ, chỉ những gì xác xơ nén chịu mới được tồn tại một cách phù du, vật vờ trong kiếp sống ấy. Mưa đêm xối xả đập xuống mặt sông. Một con sông lớn đang dâng lên trước mặt tôi. Dâng lên mãi. Nuớc lạnh. Mưa cũng thật lạnh. Chỉ còn lại trái tim trong ngực tôi thoi thóp ấm và phù sa. Phù sa như máu của một miền châu thổ trong tôi bị dẫm đạp, bị hành xác.

Rồi mưa cũng ngớt dần. Rồi trăng lên trên sông vắng. Và trên bãi cát đêm chảy dài như một mộng mị. Một ám ảnh dưới trăng. Tôi mơ thấy mình bất ngờ được gặp cụ Nguyễn Du đi câu trên sông đêm. Hoá ra cụ ra sông câu từ lúc trời còn mưa to lắm. Nón áo đến giờ còn lướt thướt uớt ròng. Trên tay cụ là một chiếc cần trúc. Và cụ mang theo một bầu rượu, giắt ở thắt lưng. Đầu đội nón lá, chân đi đất, cụ Nguyễn câu gì trong đêm mưa ấy. Chỉ có giời mới biết. Và chỉ có thi ca được biết mà thôi.

Được gặp một thiên tài viết mấy ngàn câu lục bát khiến quỷ thần cũng phải rung động, tôi bàng hoàng hỏi thăm cụ: “Thưa đại thi hào, trong đêm mưa lớn thế này, người ra sông đêm câu gì vậy? Cháu nghĩ đêm nay hình như cụ không phải ra sông câu cá chơi, có phải vậy không, thưa cụ?”. Nghe tôi hỏi, cụ Nguyễn Du đăm chiêu nhìn tôi chốc lát, như muốn phán truyền điều gì đó. Rồi cụ tươi tỉnh chỉ dòng sông trước mặt và nói: “Anh bạn thơ trẻ, anh nghĩ cũng gần đúng đấy. Trong đêm mưa lớn thế này, ta ra sông không phải để câu cá chơi đâu. Dòng sông lớn đang cuồn cuộn chảy trước mặt chúng ta kia đâu phải là dòng sông bình thường. Đó là dòng sông văn đấy. Nó đang thức dậy khát khao sau nhiều đêm thiếp ngủ trong lãng quên, anh bạn trẻ ạ ! Và đêm nay, ta ra câu chữ trên dòng sông văn ấy. Ta nói điều này cho anh biết. Chỉ có trong những đêm mưa lớn của đời người như anh đang từng phải trải qua, người thơ mới có thể ra sông văn câu được những bài thơ, tứ thơ, những câu chuyện văn chương hay nhất trong cuộc đời cầm bút của mình, nghe chưa…”

Nói xong, cụ Nguyễn Du lấy bầu rượu tưới xuống dòng sông văn trước mặt, rồi vừa đi, vừa ngâm nga mấy đoạn Kiều. Bóng cụ khuất dần sau mưa đêm. Cũng trong đêm mưa ấy, khi trăng đã lên và mưa đã ngớt. Tôi còn nghe thấy trên sông văng vẳng tiếng hát của một người con gái trẻ ở làng bên ra sông giặt lụa. Tiếng hát trong văn vắt như một dải lụa mềm dưới trăng. Tôi choàng tỉnh dậy, sau giấc mơ kỳ lạ ấy và thức suốt một đêm mưa lớn để làm bài thơ Gặp Nguyễn Du trên sông đêm dưới đây. Mong ghi chép lại cuộc gặp gỡ thú vị, may mắn vừa diễn ra, để ghi nhớ những lời dạy bảo ân tình của cụ Nguyễn Du:

 

Đêm mưa. Gặp Nguyễn trên sông

Đầu đội nón lá. Chân không mang giày

Ông ra câu cá sông này

Một chiếc cần trúc. Phất đầy mưa đêm

 

Ông dốc bầu rượu. Tưới lên

Dòng sông mặt sách còn thiêm thiếp nằm

Các người ngủ suốt trăm năm

Nguồn thơ đã cạn. Nguồn văn đã mòn

 

Dậy đi thôi. Nước vẫn còn

Sông vẫn đang chảy. Từ nguồn cội xa

Sông là bạn học của ta

Ta học sông cách phù sa đắp bồi

 

Sông văn chảy. Dọc cuộc đời

Nguyễn ngồi câu chữ. Dưới trời mưa đêm

Có cô gái trẻ làng bên

Ra sông giặt lụa. Vào đêm Nguyễn về

 

Thế rồi. Đêm ấy. Bờ đê

Mưa thì đã tạnh. Trăng thề đã rơi

Hình như họ. Đã thành đôi

Sông thơ chảy suốt một trời Nguyễn Du

 

Truyện Kiều ông viết trong mơ

Ngoài sông. Tiếng đập lụa như vẫn còn

Lụa như trăng. Giặt chẳng mòn

Nàng Kiều đêm ấy. Vẫn còn trên sông

 

Người lụa đã nhận ra ông

Đầu đội nón rách. Chân không mang giày

Ông ra câu chữ sông này

Một chiếc cần. Bút phất đầy trăng đêm

6-2008

TỔ QUỐC NHÌN TỪ BIỂN

 

Nếu Tổ quốc đang bão giông từ biển

Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa

Ngàn năm trước con theo cha xuống biển

Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa

 

Đất Tổ quốc khi chập chờn bóng giặc

Các con nằm thao thức phía Trường Sơn

Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả

Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn

 

Nếu Tổ quốc hôm nay nhìn từ biển

Mẹ Âu Cơ hẳn không thể yên lòng

Sóng lớp lớp đè lên thềm lục địa

Trong hồn người có ngọn sóng nào không

 

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao quần đảo

Lạc Long cha nay chưa thấy trở về

Lời cha dặn phải giữ từng thước đất

Máu xương này con cháu vẫn nhớ ghi

 

Đêm trằn trọc nỗi mưa nguồn chớp bể

Thương Lý Sơn đảo khuất giữa mây mù

Thương Cồn Cỏ gối đầu lên sóng dữ

Thương Hòn Mê bão tố phía âm u

 

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao thương tích

Những đau thương trận mạc đã qua rồi

Bao dáng núi còn mang hình goá phụ

Vọng phu buồn vẫn dỗ trẻ, ru nôi

 

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao hiểm hoạ

Đã mười lần giặc đến tự biển Đông

Những ngọn sóng hoá Bạch Đằng cảm tử

Lũ Thoát Hoan bạc tóc khiếp trống đồng

 

Thương đất nước trên ba ngàn hòn đảo

Suốt ngàn năm bóng giặc vẫn chập chờn

Máu đã đổ ở Trường Sa ngày ấy

Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân

 

Nếu Tổ quốc neo mình đầu sóng cả

Những chàng trai ra đảo đã quên mình

Một sắc chỉ về Hoàng Sa thuở trước *

Còn truyền đời con cháu mãi đinh ninh

 

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao mất mát

Máu xương kia dằng dặc suốt ngàn đời

Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất

Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi

(Trại viết Văn nghệ Quân đội Hạ Long 4-2009)

 

NHẬT KÝ MỘT NHÀ BÁO

 

Anh dành cho mình vài phút xa xỉ

Sau một ngày làm việc

Được ngồi một mình với cốc bia

Giữa những người xa lạ

 

Thành phố đang mưa

Đám mây trong đầu anh

Và ngọn lửa nghi ngại

 

Chiếc bàn uống nơi anh ngồi

Ướt và bẩn

Vài phút xa xỉ anh dành cho mình

Sau cơn giông

 

Anh không biết gì về những người xung quanh

Họ đang uống cũng như anh ngẫm ngợi

Trời mỗi ngày một tối

Và mưa mau hơn

 

Những đứa trẻ bán báo rong trong thành phố này

Cũng giống những đứa trẻ lang thang phía bên kia lục địa

Và, anh - người làm báo

Viết gì về trẻ thơ

 

Chiến tranh và cái đói

Tuổi thơ rét mướt

Anh đã từng đi qua

 

Giờ này

Bên cạnh chiếc máy chữ của anh

Đất đai đang cày xới

Những hạt giống được ngâm ủ trong bùn

Để sinh ra thứ ánh sáng tốt tươi

Và anh

Kẻ nông phu cần mẫn

Thức dậy mỗi sớm mai trên cánh đồng ngôn ngữ

Bởi niềm tin lành lặn

Ở con người

21.6.1996

 

THỜI ĐẤT NƯỚC GIAN LAO

 

1

Chúng đã ngủ cả rồi

những con hươu bị bóng đêm săn đuổi

chúng đang gác cặp sừng lên vầng trăng cuối tháng

rồi nằm mơ về một cánh rừng

không có thuốc đạn và súng săn

 

Họ đã ngủ cả rồi

những người lính bị chiến tranh săn đuổi

họ nằm mơ gặp lại bầy hươu

gác sừng lên người bạn vô danh

trên cánh rừng đã chết

 

Chỉ còn lại vầng trăng và giấc ngủ

chỉ còn lại dấu vết cuối cùng của bầy hươu bị săn đuổi

chỉ còn lại câu thơ thầm lặng

về những người đã ra đi

 

Chỉ còn lại những gì không còn lại

bởi người đau đớn nhất sau chiến tranh

không ai khác ngoài mẹ của chúng ta

những đứa con không trở về

hoà bình dưới mưa phùn

được đắp bằng cỏ non và nước mắt

 

2

Đêm đêm

những người con ngỡ đã đi thật xa

đang lặng lẽ trở về

họ lẫn vào gió vào sương đêm

không cần an ủi

họ chẳng ồn ào như lời ca sôi sục ngày ra đi

 

Họ còn nguyên tuổi trẻ

những người lính chưa tiêu phí một xu mơ ước

chưa tiêu hoài một đồng thanh xuân

 

Họ trở về tìm lại

trang sách học trò đêm đêm còn thao thức

trên cánh đồng tiếng Việt ngàn năm

 

Mẹ lại thấy chúng con về

như cánh cò tuổi thơ lưu lạc

đã bao ngày phải xa rời thôn ổ yêu thương

chúng con trở về tìm lại

giọt nước mắt xót xa và đắng cay của mẹ

 

Một bên là núi sông ngăn cách

còn bên kia là bóng đêm chiến tranh

vẫn biết đạn bom không có mắt

vẫn biết hận thù không thể phân biệt nổi

đâu là hoa sen và đâu là bùn tối

nhưng các anh vẫn phải ra đi

 

Các anh phải ra đi

lời ru chùa Tây Phương

những La Hán mặt buồn

người thợ mộc xứ Đoài

lấy thân xác hom hem của mình làm mẫu vẽ

ba mươi sáu dẻo xường sườn

réo rắt tấu lên bản đàn tam thập lục

người gẩy đàn thì đau đớn

mà bản nhạc viết cho đàn lại reo vui

 

3

Mẹ đã sống dưới mưa phùn ảm đạm

những ngày dài nghèo đói quắt quay

Mẹ thiếu sữa sinh đứa con thiếu tháng

Tổ quốc xanh xaoTổ quốc hao gầy

 

Mẹ có mặt trong dòng người nhẫn nại

lặng lẽ xếp hàng từ mờ sớm tới đêm hôm

Mẹ lần hồi thời cơm tem gạo phiếu

nuôi lớn những người con

rồi gửi tới chiến trường

 

Mẹ đã khóc lúc rời ga Hàng Cỏ

những đoàn tầu hun hút tuổi hai mươi

một thế hệ hồn nhiên không biết chết

chưa từng yêu khi gục ngã cuối trời

 

Mẹ ở lại với sông Hồng tần tảo

áo phù sa lam lũ tháng ngày

câu quan họ cất trong bồ thóc cũ

sông Cầu trôi như một tiếng thở dài...

 

4

Tàu xuyên đêm

tiếng gió xé bánh xe lăn quần quật

đêm nay họ trở lại một thời gian lao

đường vào Nam hun hút những chuyến tầu

máu rất đỏ tuổi hai mươi nằm lại

 

Câu hát bảo:

tuổi hai mươi những người đi trẻ mãi

câu thơ bảo:

đất nước hình cánh võng mẹ ru ta

và ở hai đầu đêm võng mắc dọc rừng già

trăng cũng sốt rét rừng như ta sốt

trăng mất máu như bạn ta thủa trước

dọc cánh rừng na-pan

 

Sông Thạch Hãn

nước mùa này còn ấm

và các anh trong suốt

những người hy sinh thời gian lao

 

Mây Quảng Trị

mùa này vẫn một mầu huệ trắng

trên Cổ Thành

như ngày các anh ngã xuống

những người hy sinh thời gian lao

 

Và mưa gió Trường Sơn

mùa này vẫn tắm gội

những người con nằm lại

thời đất nước gian lao

 

Những cánh rừng cuối thu ngủ dưới mưa phùn

đất nước tôi những người nằm trong đất

chất phác như bùn hồn nhiên như cỏ

buồn đau không còn thở than

 

Những ngọn sóng đất đai lưu giữ mọi thăng trầm

người chép sử ngàn năm là bùn đất

kiên trì và nhẫn nại

máu của người là mực viết thời gian.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nguồn tin: Bùi Việt Mỹ

 Từ khóa: Nguyễn Việt

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây