TRĂNG VÀ TA - Đặc ân của vũ trụ

Tản văn của Phạm Ngọc Tâm Dung

 

      Người ta gọi nàng là Hằng Nga. Gọi là chị. Gọi là đèn trời soi đường, là Nàng Thơ...

            Ngàn năm nay, thi nhân tán tụng, tình nhân hẹn thề, trẻ con rước đèn.

            Nhưng ít ai biết một sự thật phũ phàng: nàng đẹp... là nhờ đi mượn!

    Theo tính toán của các nhà khoa học, nếu lùi ra xa trái Đất 384.400km, bỏ lại sau lưng những vần thơ và lời hẹn, nàng chỉ là một... hòn đá đã 4,5 tỷ năm câm lặng - Một hòn đá hoang vu: Không khí. Không nước. Không một tiếng gió.

Mặt trời mọc, một nửa nàng cháy bỏng. Mặt trời tắt, nửa kia chìm vào bóng đêm -273°C.

Trong vũ trụ bao la, nàng nhỏ bé đến đáng thương.

Nếu đem ngọc thể nàng so với các hành tinh khác người ta thấy:

Sao Mộc to gấp nàng 1000 lần. Sao Thổ có vành đai lộng lẫy. Sao Kim thì sáng đến mức người ta tưởng là UFO.

Còn nàng? Chỉ lặng lẽ, lãng mạn quay, ngày này qua tháng khác, một mặt luôn hướng về một “người tình” duy nhất là...Trái Đất.

Cô đơn. Ma mị và đẹp lạnh lẽo đến mức ánh sáng cũng phải đông lại, gợi cảm xúc, gợi...yêu!

Và chúng ta, loài người trên trái đất - loài mà thuở sơ khai đã được Thiên thần Adam và Nữ thần Eva bỏ cho thứ bùa yêu thuốc lú, thứ ma thuật yêu đương -

nên khi ngắm trăng, cứ ngỡ nàng là trung tâm.

Và cứ thế, loài người đã dùng cảm xúc và tình yêu mà...”kéo” bằng được nàng đặt chân xuống nhân gian, để nàng lập tức hóa thành tiên.

Thì đây:

Mùa gặt, các cụ nhìn nàng để tính ngày.

Mùa thi, các chàng khóa, các trò nghèo cậy nhờ ánh trăng mà nhặt về đôi con chữ.

Mùa yêu, trai gái mượn nàng để tỏ tình và ước sao “vầng trăng” đừng bao giờ để “ai xẻ làm đôi”

Mùa ra trận, trăng treo đầu súng, vạch lá rừng, đồng hành cùng lính ta trên đường ra trận...

Mùa trăng cả nhân gian, từ bọn trẻ nhít, chúng gọi ông “giẳng ông gang” bằng những bài đồng dao, đến các cụ già say chuyện xóm làng gọi trăng bằng bát nước vối trên chõng tre, miếng trầu cay và điếu thuốc lào...Nhưng đặc biệt, say trăng đến phát cuồng, say đến múc thành... giai thoại phải kể đến các thi nhân.

Chuyện Cụ Lý Bạch say trăng, Cụ Nguyễn Du hàng chục lần gọi tên trăng trong tác phẩm Truyện Kiều bất hủ;

Cụ Nguyễn Khuyến thì thiết tha gọi: “Một tiếng chày khuya nện sương trắng / Ai về xóm cũ với trăng không?”

Bác Hồ kính yêu của chúng ta khi trong tù ngục vân cùng trăng tâm giao “Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ / Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ”.

Và cả đến Nguyễn Duy giữa thời bình cũng phải giật mình: “Ánh trăng im phăng phắc / đủ cho ta giật mình”.

Còn nhiều lắm, nhiều vô vàn...

Ngàn năm, người ta cứ thế mà mượn trăng để nói hộ lòng mình.

Nàng đa tài đến lạ.

Lúc thì lộng lẫy dát vàng trên biển Nha Trang.

Lúc thì rộn ràng trong tiếng trống rằm tháng Tám.

Lúc thì dịu dàng như thiếu nữ, soi bóng xuống Hồ Tây và “giấu nụ hương man mác”.

Lúc lại cô độc, treo một mình trên nền trời đen, như “chịu luồn đám mây”.

À, nói đến mây...

Ông cha ta đã hỏi từ bao đời:

"Trăng khoe trăng tỏ hơn đèn

Cớ sao trăng lại chịu luồn đám mây"

Khoa học bảo: mây chỉ là hơi nước. Gió chỉ là chuyển động của không khí.

Nhưng trong mắt người, đó là cuộc tình tay ba.

Gió ghen nên thổi mây đến che. Mây thương nên ôm nàng vào lòng.

Nàng không phản kháng. Nàng cứ dịu dàng luồn qua, sáng mờ rồi lại tỏ.

Hóa ra, ngay cả sự "chịu luồn" ấy cũng làm con người say.

Ấy vậy mà, dù “giả dối”, loài người vẫn nợ nàng một lời cảm ơn.

Bởi lẽ, Trăng là đặc ân mà Vũ trụ ban cho Trái Đất.

Nàng là chiếc đèn trời miễn phí soi đường cho kẻ lữ hành đêm.

Nàng là chiếc lịch âm không bao giờ sai để ông cha tính mùa, tính vụ.

Nàng là người bạn không bao giờ phản bội của tù nhân, của kẻ xa quê, của người mất ngủ.

Nàng làm tăng giá trị sống, giá trị tinh thần cho Trái Đất này.

Khi ta tuyệt vọng nhất, ngẩng lên vẫn thấy nàng đó. Tròn, khuyết, rồi lại tròn.

Nàng dạy ta về sự tuần hoàn. Dạy ta rằng: tối đến đâu thì sáng đến đó.

Vì thế, dù biết nàng chỉ phản chiếu, ta vẫn cứ yêu.

Yêu không phải vì nàng là gì. Mà vì nhờ có nàng, ta đã thành người như thế nào.

Nàng không tự phát sáng. Cả đời nàng chỉ biết phản chiếu.

Mặt Trời chiếu bao nhiêu, nàng trả lại bấy nhiêu.

Nên vẻ đẹp của nàng, khí chất của nàng, sự lộng lẫy của nàng... tất cả đều là... “giả dối”!

Giận không? Không! Thương thì có!

Vì nhìn nàng, ta lại thấy mình.

Có những thành công ta ngỡ là do ta, nhưng là nhờ có người nâng.

Có những nụ cười ta gượng, những cuộc tình ta cố giữ, những vai diễn ta khoác...

Tất cả cũng là thứ ánh sáng đi mượn.

Đẹp đấy. Rực rỡ đấy. Nhưng đến một lúc "Mặt Trời" quay đi, ta lại đối diện với khoảng tối của chính mình.

Trăng dạy ta sự “biết người biết ta”

Dạy ta rằng: đừng quá say với lời tán dương.

Vì có thể, ta chỉ đang sáng nhờ một ai đó.

Vậy nên, đừng trách nàng “giả dối”.

Nàng chỉ đang làm đúng phận của một... hòn đá!

Chính chúng ta mới là người khoác xiêm y, đặt tên, và... bắt nàng gánh nỗi buồn vui của cả nhân gian và của chính thân ta!

Đêm nay, nếu có ngẩng lên nhìn Trăng, xin hãy nhìn cho kỹ.

Đó không chỉ là Trăng.

Đó là ta!

Lộng lẫy, ma mị, rộn ràng...

và đôi khi, cô đơn đến lạnh lẽo giữa một vũ trụ rộng lớn và thật nhiều hào quang!

Nhưng vẫn kiên nhẫn, “chịu luồn đám mây” để ngày mai lại tỏ.

Và đó, cũng chính là tình yêu vĩ đại - tình yêu mà Vũ trụ đã ưu ái ban cho riêng Trái Đất chúng ta. Để ta có một người bạn, soi đường, tính ngày, dạy ta biết khiêm nhường và dạy cho ta biết một điều: Cả trăng và ta đều là đặc ân của Vũ trụ!