Phà Quán Hàu - một thời lửa đạn

Thứ năm - 27/07/2023 13:55

Nhân kỷ niệm 76 năm Ngày Thương binh, Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2023), trong không khí linh thiêng của đất trời, tối 25 tháng 7 năm 2023, lãnh đạo UBND và Nhân dân thị trấn Quán Hàu tổ chức Lễ dâng hương tại Đài tưởng niệm và thả “hoa đăng” tại Bến phà Quán Hàu, tri ân các Anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh tại bến phà này.

Tham dự tại buổi lễ có đại diện lãnh đạo các cấp, trưởng các ban, ngành của UBND thị trấn Quán Hàu. Và có hơn 250 đại biểu thuộc Hội Cựu chiến binh, Hội Truyền thống Trường Sơn, Hội cựu TNXP, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Nông dân, Hội Người cao tuổi, một số thương binh, thân nhân liệt sĩ và nhiều người dân trong vùng cùng tham gia.

Trong không khí trang nghiêm, nhạc “Hồn tử sĩ” cất lên như có bóng hình các liệt sĩ cùng về hội tụ. Những đại biểu đến dự trong buổi lễ đã dành phút mặc niệm bày tỏ lòng tri ân đến các anh hùng, liệt sĩ Bến phà Quán Hàu đã anh dũng chiến đấu và hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc.

Tại buổi lễ, thay mặt lãnh đạo UBND thị trấn Quán Hàu, bà Phó chủ tịch Bùi Thị Thu Thắm, đã có bài phát biểu ôn lại truyền thống cách mạng hào hùng của cha anh đã gan dạ chiến đấu và hy sinh anh dũng trong công cuộc chống Mỹ cứu nước tại Bến phà Quán Hàu, trong đó có những người con ưu tú của huyện nhà.

Phà Quán Hàu xưa nằm bên bờ sông Nhật Lệ, nơi tụ hội của dòng Kiến Giang và Đại Giang nhập lại thành sông Nhật Lệ đổ ra biển. Được biết phà Quán Hàu do người Pháp xây dựng năm 1886. Đến năm 1960 được Nhà nước tu sửa, nâng cấp phục vụ công cuộc xây dựng XHCN ở miền Bắc và cầu nối đặc biệt trên tuyến Quốc lộ 1A giữa hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam, với nước bạn Lào và Campuchia. Trong những năm chiến tranh chống Mỹ cứu nước, Bến phà Quán Hàu là nơi bị máy bay Mỹ đánh phá ác liệt nhất, là “túi bom”, “tọa độ lửa” của không quân và pháo hạm Mỹ hòng chặt đứt nguồn lực từ hậu phương lớn miền Bắc chi viện cho miền Nam ruột thịt. Để bảo vệ phà, thông xe không biết bao chiến sĩ đã anh dũng ngã xuống tại bến phà này. Tấm gương sáng ngời của chiến sĩ Dương Đình Trữa, đã hy sinh anh dũng khi lái ca nô rẽ sóng phá thủy lôi, mở đường cho phà chở đoàn xe qua sông. Chiến sĩ Nguyễn Xảo đã tình nguyện làm lễ “truy điệu sống” và trở thành bất tử khi anh cùng đồng đội dùng xuồng cao tốc, kích nổ hàng trăm quả bom, thủy lôi thông tuyến phà. Không biết gương bao liệt sĩ như Lê Lô, Phạm Chạy, Hà Văn Cách, Nguyễn Thị Hường… đã hi sinh anh dũng trong khi làm nhiệm vụ tại bến phà Quán Hàu. Và không thể quên tập thể hợp tác xã vận tải Bình Minh chuyên vận chuyển súng đạn, lương thực phẩm, quân trang…trên thuyền gỗ vượt mưa bom, bão đạn trên dòng Nhật Lệ, Kiến Giang để đưa đến các Binh trạm. Những hành động, việc làm đó đã trở thành tấm gương sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Bến phà Quán Hàu chìm trong biển lửa và máu. Các chiến sĩ luôn đứng trước thử thách “chân đạp thủy lôi, đầu đội bom”. Nhưng vì miền Nam chưa giải phóng, các chiến sĩ đã vượt qua đau thương và như được tiếp thêm sức mạnh để tiếp tục hoàn thành tốt nhiệm vụ. Nhiều chiến sĩ của ta đã nằm lại mãi mãi trên bến sông này. Đặc biệt còn ghi dấu trận chiến đấu ngoan cường lúc 17 giờ ngày 15/5/1972, khi đoàn xe quân sự sẵn sàng vượt sông trong đêm thì hàng tốp máy bay Mỹ từ biển lao vào trút xuống hàng ngàn quả bom tấn, bom tạ, ngư lôi, từ trường, bom bi…làm tổn thất cho đoàn xe quá nặng nề. Trên 20 xe quân sự trúng bom bốc cháy, 23 chiến sĩ bộ đội, công an đã hi sinh, hàng chục người bị thương. Lực lượng dân quân và người dân hai xã Lương Ninh và Vĩnh Ninh cùng với lực lượng bộ đội, công an xông vào dập lửa, cứu người cứu hàng và khắc phục hậu quả. Súng cao xạ phòng không, súng 12ly7 bên bờ sông nhả đạn không ngừng như lưới lửa bủa vây bọn giặc trời. Qua một thời gian, máy bay địch hoảng sợ, cút chạy đường lại thông, phà lại nối liền đôi bờ cho đoàn xe tiếp tục lên đường vào Nam chi viện kịp thời cho tiền tuyến.

Ghi nhận đóng góp to lớn đó, Đảng và Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang cho cán bộ, Nhân dân xã Lương Ninh, Vĩnh Ninh và đồn Công an 84. Những tấm gương anh dũng hi sinh đã được Đảng, Nhà nước vinh danh ghi vào sử sách. Đặc biệt ngày 27/11/ 2003, Bộ Văn hóa Thông tin có Quyết định số 62/2003/QĐ- BVHTT công nhận bến phà Quán Hàu là di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Một số hình ảnh tại buổi Lễ:

1 Lễ chào cờ, mặc niệm tại buổi tri ân các anh hùng liệt sĩ tại bến phà Quán Hàu

6 Lễ dâng hương của Nhân dân thị trấn Quán Hàu

10 Thả hoa đăng bến phà Quán Hàu trên sông Nhật Lệ,

Hoa đăng trên sông Nhật Lệ

Sau ngày đất nước thống nhất, tại bến phà Quán Hàu đã được Nhà nước đầu tư xây dựng Đài tưởng niệm để ghi công các cán bộ, chiến sĩ bến phà Quán Hàu đã hi sinh anh dũng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhưng lâu ngày di tích lịch sử bến phà Quán Hàu dần xuống cấp. Không để di tích trở thành phế tích, tháng 3-2014, UBND thị trấn Quán Hàu đã đầu tư trên 100 triệu đồng từ ngân sách địa phương để san lấp mặt bằng và trồng cây xanh nhằm sửa sang, tu bổ lại tượng đài di tích lịch sử bến phà Quán Hàu. Đó là việc làm thiết thực nhằm nâng cao nhận thức cho người dân trong việc bảo vệ, giữ gìn các di tích lịch sử nói chung, bến phà Quán Hàu nói riêng.

Tại vị trí Bến phà Quán Hàu năm xưa, năm 1996, Tổng Công ty xây dựng cầu Thăng Long cùng cán bộ, Nhân dân Quảng Bình đã làm lễ khởi công xây dựng cầu mới Quán Hàu. Năm 2000, trên bến phà Quán Hàu lịch sử, một cây cầu vĩnh cửu, hiện đại đã bắc qua sông, kết thúc vai trò lịch sử của bến phà. Nhưng những chiến công xuất sắc và sự hy sinh to lớn của cán bộ, chiến sĩ bến phà Quán Hàu đã và đang được các thế hệ tiếp tục phát huy và không ngừng lập nên những chiến công mới, trên mặt trận mới, để xứng đáng với sự hy sinh cống hiến của các thế hệ cha anh đi trước.