​​​​​​​VẦNG SÁNG VÙNG BIÊN

Thứ ba - 18/02/2020 00:08
LÃ VINH

Chiếc xe khách Thị xã- Phục Hòa đã xếp đủ ghế ngồi, vậy mà đến trước cửa Công ty vật tư  xăng dầu  đã có hơn chục người đứng đợi , tiếng họ nhao nhao : Đi Phục Hòa cho chúng tôi đi mới ! Chiếc xe vừa dừng , tốp người đã ùa lên, đồ đạc của họ khá lỉnh kỉnh, túm buộc trong mấy cái bao tải  cũ mèm,  lấp láp bụi  đường, mùi mồ hôi và những hơi thở gấp gáp phả ra , làm cho  nhiều ngừời cảm thấy khó chịu.  Một hành khách cằn nhằn  : Người ở đâu mà đông thế! Tiếng một phụ nữ lảnh lót nhanh nhảu  đáp lại : Chúng em ở mãi Thái Nguyên lên Phục Hòa trồng mía ; nghe nói ở đây họ cần trồng hàng ngàn ha mía mà chưa có người làm. Thấy  kiểu  cách ăn nói khéo léo, nhưng lại  bỗ bã  dễ gần .Tôi  nhẹ nhàng bắt chuyện  : Sao các chị  lại biết   trên này  cần trồng mía ?

Không  giấu gì  các anh , 4 nhà  chúng em đây  đều  ở Thái Nguyên , Vĩnh Phú , thời  năm 79  đi bộ đội  đóng quân ở Phục Hòa,trồng mía làm đường , vừa rồi có mấy đưá đã lấy chồng ở trên này viết thư : Nhà nước làm nhà máy đường  Tà Lùng to  lắm ,dân trồng mía chặt mỏi tay,  lên  đây nhanh đi rồi  hẵng tính, dồn cả ở quê  anh em tranh nhau mấy sào đất  làm gì ?

Vậy mà  nãy trông các chị  hăng hái như dân chợ , hóa ra  là nhà nông  đánh liều . Anh nói thế cũng phải , túng bấn  quá thì phải liều , mà  ông xã em đã chịu đi  đâu , 3 mẹ con em lên trước mang theo cả  cuốc xẻng nồi niêu  tính  ở lại luôn . Đất  Tà lùng  em biết, chỉ  cần  mua được  2-3 ngàn mét là gia đình em bảo đảm xoay xở đủ sống mấy đời .      

Câu  chuyện  của người phụ nữ  cứ  thế theo  tôi trên suốt đường  vào nhà máy. Tôi bất giấc mỉm cuời  với suy nghĩ : Hưũ xạ tự nhiên hương , nhà máy mới khánh thành có mấy năm, làm ăn còn chưa có lãi ;  mía nguyên liệu chưa bao giờ đáp ứng  đủ công xuất ép. Cả nhà máy và  lãnh đạo  huyện Phục Hòa đang  lo phấn đấu làm thế nào đẩy nhanh tiến độ trồng 2000- 3000 ha mía ...Thế mà những người nông dân ở tận Thái Nguyên,Vĩnh Phú đã biết tìm đường về. Họ lên đây bởi sự thôi thúc của lao động và việc làm, một vấn đề mà không phải ở đâu cũng có thể mở ra để đáp ứng với nhu cầu .  Họ lên đây bằng cả tình yêu và  niềm tin về cuộc sống mới mở ra  nơi vùng đất biên cương 

Còn nhớ  năm chưa có nhà máy, trong chuyến  vòng quanh biên giới đến  cửa khẩu Trà Lĩnh  thấy  Mía ăn  cứ tuồn vào ta ùn ùn hàng xe… Cán bộ, nhân dân mua  cả vác  về   ăn,  nhá mỏi cả răng …  Nhớ  câu   ăn mía  là   ăn  nước dãi ( nguyên văn : Kin ỏi lẻ kin Kin nài cáu )  Tôi  chạnh lòng  xót xa, khi hàng xuất của ta là quặng sắt, thảo quả, sa nhân …để rồi nhận về những cây mía ăn rẻ tiền, mà chính dân ta vẫn trồng được ở khắp nơi.

Nhưng còn nghịch cảnh hơn  khi  đến cửa khẩu Tà Lùng, thấy mía nguyên liệu của người dân  Pác Tò ,Bó Tờ  ùn tắc, chất đống  chỏng chơ  2  bên đường  chờ xuất ; còn phía bên kia, họ bảo  sẵn sàng nhập ( giá  160 – 180 đồng/1 kg) nhưng với điều kiện là mía đổi đường. ( không trả bằng tiền mặt,  thật là oái ăm )Một chính sách bảo hộ  mậu dịch quá rõ  là bất bình đẳng  . Còn bên ta, dân đổi được đường nhưng không được phép nhập.  Mấy chị chủ hàng đến van  xin , Ông  Mã Đình Tường  trạm trưởng Hải quan Tà Lùng  lắc đầu: Thương dân  lắm ! Nhưng đành chịu chứ không biết làm gì hơn  ước  gì  bên mình cũng có một nhà máy đường, thì cả vùng Phục Hòa này sẽ sống  nhờ cây mía.  Điêu  ước  của ông  có lẽ cũng là nỗi mong mỏi  nằm lòng của biết bao  người

Phục Hòa  từ bao đời nay đã gắn với nghề trồng mía làm mật.  Các  vị kỹ sư  trồng trọt  đều  nói : Đất ở đây như thể tạo ra cho  cây  mía; Mía  trồng được  ở khắp nơi từ  Khau Chỉa, Đại Sơn  Cách Linh  Hồng Đại  sang  bên kia sông Mỹ Hưng ,Tiên Thành…Mía trồng được từ nơi ruộng bằng,đến sườn đất dốc…Trồng lúa thì không bao giở đủ nưóc tưới; trồng cây khác  có thể  rơi vào tình trạng của một đồng , công một nén; nhưng trồng mía thì cứ như là làm chơi ăn thật.

 Những năm thời  bao cấp , cả  cơ quan doanh nghịêp ,hợp tác xã ,đơn vị quân đội   ai chả  tranh  thủ  trồng mía, ép mật . Cũng  nhờ  có  thế mà  đủ cung cấp đường phên , đường hoa mai cho cả vạn cán bộ, viên chức và lực lượng vũ trang .

Thương hiệu  Mía  đường Phục Hòa  được xác nhận và công bố , khi  luận chứng  Kinh tế  kỹ thuật xây dựng  nhà máy đường  được Liên hiệp mía đường Việt Nam kiểm nghiệm  đánh giá  :Hàm lượng của các chỉ số  Mía đường Phục Hòa  đểu đạt mức cao nhất  . Đó là cơ sở  khoa học  và tiềm năng lợi thế  để tạo ra  năng suất  chất lượng sản phẩm ,

 Nhưng quyết định xây dựng một nhà máy đường công suất 700 tấn mía cây/ngày, cũng không phải đơn giản với một tỉnh nghèo ,thu ngân sách địa phương eo hẹp  . Thời điểm đó  “Thời báo kinh tế”  đang  có những bài viết nói về: Chiến lược mía đường của Trung Quốc, mà hướng phát triển của họ là nhằm về các tỉnh giáp biên giới phía bắc  ; dự báo  giá đường thế giới có xu hướng giảm; Mía đường vừa thiếu vừa thừa… Dư luận cũng làm chùn bước các nhà  đầu tư.

Nhưng cuối cùng  thì  quyết tâm của Đảng bộ , chính quyền và  niềm mong ước của nhân dân Cao Bằng   đã được  Bộ Công nghiệp  và Liên hiệp mía đường Việt Nam  ủng hộ  mà cơ sở là: Chiến lược phát triển mía đường Việt Nam đến năm 2000 ; cùng với  những tính toán có căn cứ khoa học và kinh nghiệm thực tiễn : Cứ trồng 1 ha mía với năng suất  60 tấn /1 ha  và bán với giá 200.000/tấn, thì  người trồng mía đã có 12 triệu đồng , lãi  5 triệu đồng/1 ha ,tương đương với 5 tấn thóc.  Đó là cơ sở  để bảo đảm cho nhà máy sản xuất ổn định , người dân có việc làm và tăng thu nhập , tạo nền tảng  để   Phục Hòa   trở thành  một trung tâm kinh tế ,công nghiệp ,thương mại phát triển  của vùng biên giới. Có lẽ những người mà tôi gặp trên xe khách đã sớm nhận ra điều đó. Tôi hy vọng họ sẽ gặp may  và sớm có cuộc sống ổn định  trên vùng quê mới 

 Năm ngoái đi  vào vùng nguyên liệu, tôi  đã  gặp một cô gái vốn là chủ một sạp hàng vải ở Thị xã vào đây thuê đất trồng mía, cô cho biết vụ mía đầu tiên đã cho  thu nhập 60 triệu đồng, năm nay cô sẽ tăng diện tích lên gấp đôi. Để chứng minh cho quyết tâm của mình, sau vụ mía, cô đã mua một mảnh đất làm nhà ngay xóm Tân Lập.  Đang là dân chợ búa mà lại quay sang đầu tư  trồng trọt  xem ra  cô ta phải là người thức thời và  có chí làm ăn

Tôi  cùng đã có dịp tiếp xúc với các hộ gia đình có truyền thống trồng mía lâu đời  ông Sòi, ông Liên, Chị Pầng …Những người có thu nhập từ 50-100 triệu đồng nhờ  trồng  mía,  ai cũng một lời khẳng định:  Mấy đời trồng mía  ,làm mật   chưa  bao giờ có khoản tiền  lớn thế. Ngừòi dân vùng mía rủng rỉnh bàn tính làm ăn  quy mô lớn ,  gắn bó bền chặt với nhà máy,  sằn sàng  trở thành nhũng vệ tinh giúp nhà máy phát triển ổn định vùng nguyên liệu  . 

Thế nhưng ở  đời chưa có thì ước ao,  có rồi  lại muốn lựa chọn . Vụ ép đầu tiên không ít người dân  phân vân, bán hết nguyên liệu cho nhà máy, hay để một phần ép thủ cônglàm đường phên bán trong dịp tết.

Lối tư duy theo phương thức làm ăn nhỏ lẻ   đã  tiếp  tay cho hàng trăm  máy ép thủ công  lét lút  hoạt động .Trong khi nhà máy  thiếu  mía ép , cả cỗ máy khổng lồ  chỉ chạy hết 1/3 công xuất  . Như thế  thì  lỗ to  …Có ý kiến đề nghị  ra quyết  định tịch thu   máy ép thủ công  . Báo chí ,Truyền hình  rầm rập theo  Bí thư , Chủ tịch   vào   tận nơi  thăm  hỏi động viên  .Người dân chẳng phải không có lý khi  tham   lợi ích trước mắt . Nhưng khi trả lời câu hỏi. Nếu không có nhà máy  bà con dám trồng nhiều mía thế không ?  Tất cả đều im lặng .  Bao đời nay chúng ta làm ăn nhỏ, có giàu được không ? Không , không, rất nhiều tiếng nói và cánh tay giờ lên  !… Mọi ngừời ngỡ ngàng   tỉnh ngộ ,chuyện  “xôn xao đường mía”  có trứóc ,có sau  lắng dần

 Năm  sau  bà con nông dân lại  phàn nàn ,mía chặt xuống 5-7 ngày mà chưa có xe đến vận chuyển, thật là sốt ruột .  Đi vào Cách Linh  Đại Sơn  sang cả  Mỹ Hưng Tiên Thành  thấy mía nằm chất đống  ngổn ngang vết chặt thâm dần  … Giám đốc nhà máy nói : Xót lắm anh ạ ,vừa thiệt dân  (do bị hao cân) vừa thiệt nhà máy (vì bị hụt tỷ lệ đường). Kéo theo bao cái thua thiệt  . Cái khó  một lần nữa cũng lại tại cái con đưòng . Dự án  làm đường nội vùng  được phê  duyệt  cả  chục tỷ; nhưng đến nay  mới làm được trên 10km. Hãy thử hình dung  riêng mạng lứói đường giao  thông vùng nguyên liệu cũng đã  đủ  tạo nên sức   sống  mới cho  huyện Phục Hòa .

Muốn gì thì muốn, trước hết cứ phải xác định  có đường  có mía, có mía là có đường, mà điều đó phụ thuộc vào sự  liên kết của  hai đối tượng lao động công nhân và nông dân   đang cùng chung sức trên mảnh đất này . Năm 1997.năm đầu tiên sản xuất Nhà máy đã đạt sản lượng 1.650 tấn, năm  thứ 2 : 4.230 tấn và dự kiến năm thứ 3 này  sẽ đạt gấp đôi. Đó thực sự là tin vui  với  một mô hình liên kết công nông  vừa mới chập chững những bước đầu tiên ,đã đóng góp cho xã hội một khối lượng giá trị sản phẩm lên đến 50 tỷ đồng (Bằng 2/3 sô thu ngân sách của cả tỉnh)  , tạo công ăn việc làm cho 400 công nhân và hàng vạn nông dân ,lao động dịch vụ góp phần thay đổi cơ cấu kinh tế xã hội của cả một vùng. Hiệu quả và lợi ích từ sản xuất đã quá rõ ràng  hiêu quả xã hôi cang không thể tinh đếm

Nhưng  một cơn sóng gió lại  ập đến  mà xem ra  còn khốc liệt  và  dai dẳng  hơn :Giá đường tiếp tục giảm,do  bối cảnh chung của toàn cầu .Có thể nói đó là điều không may cho ngành  công nghiệp Mía đường non trẻ  của  địa phương .Mặc dù chất lượng đường Phục Hòa  vẫn  sánh ngang với những loại đường tốt nhất Việt Nam . Lại phảỉ bắt đầu từ khâu tiếp thị , tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm đường kinh trắng Cao Bằng  Nhiều cuộc tiếp xúc trong Nam ngoài Bắc , chào hàng giới thiệu sản phẩm ,mở rộng đại lý  được các đồng chí lãnh đạo  tiến hành …  Thôi thì  chấp nhận cơ chế thị truờng  bán giá  cạnh tranh , giữ nguồn giữ  mối  và cả tiếng tăm, chữ tín  , rồi sẽ ngồi lại với nhau  tính toán cẩn thận  , giảm chi phí sản xuất ,hạ giá thành v.v.. .

Những ngày cuối năm những tấn đường cuối cùng cũng đã được bán hết . Nhà máy  thở phào  yên tâm,  phấn khởi   búớc vào vụ ép mới  . Nhưng   giám đốc nhà máy   vẫn băn khoăn : Vì  chưa thể  có lãi ,vì nợ phải trả ngân hàng gia  tăng . Vì quyền tự chủ của nhà máy có hạn  … Đó là bài toán nan giải cho bất cứ một doanh nghiệp nào  muốn tồn tại và phát triển trong cơ chế thị trường 

Sẽ không có nhà máy đường, nếu không có một vùng đất giàu truyển thống lao động cần cù của những người dân. Nhưng  nếu  không có Nhà máy sẽ không có một nền sản xuất hàng hóa để mở ra cho người dân một hướng làm ăn mới. Đó lời  của đồng chí Lê Khả Phiều  Tổng Bí thư Ban chấp hành TW Đảng, trong chuyến thăm và nói chuyện với công nhân và nông dân vùng mía  (Tháng 12/1998)  đã nhắc đi nhắc lại về một mối quan hệ khăng khít: giữa  Mía và  đường, giữa nhà máy và ngừòi nông dân , làm sao phải  giũ vững  hài hòa  lợi ích 

Vụ ép đang  thời kỳ rộ, nhà máy làm việc 3 ca .Trên  vòm cổng hai chiếc  máy cẩu  chéo cánh  nhau kêu ro ro , thi nhau ngoạm  từng  mảng mía đưa lên cầu trượt ,từng đống mía lù lù cao lên, lại vợi xuống…

 Đêm nghe tiếng máy reo,  hắt lên ánh điện  sáng rực, soi rõ lò cao ngùn ngụt nhả khói.  Tôi lặng lẽ xuống sân đi bộ ra đường vươn vai, hít thở  không khí trong lành,  rảo bước  về  phía Đồn biên phòng Cửa Khẩu  …Từ xa nhìn lại  nhà máy  hồng lên  một  Vầng sáng  giữa khoảng trời vùng biên mêng mông ,đem  lại cho tôi cảm giác  ấm  áp lạ thường  . Đã 10 giờ đêm, chốc chốc  lại có  chiếc xe chở mía về muộn , ngoài  kia  còn biết bao  đám  mía đang chờ . Thương mía lắm mía ơi! Trải qua bao  lần  dãi dầu  mưa  nắng,  bao phen phong ba mới có được những  hạt đường trắng trong tinh khiết, mang thương hiệu Cao Bằng  đem vị ngọt ngào  của  quê mình đi xa .

Nguồn tin: Trần Gia Thái

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây