Thăm lũy thép Pháo đài Đồng Đăng bất tử

     Trong không khí tưng bừng kỉ niệm 80 năm ngày khai sinh đất nước, nhân dân mọi miền đổ dồn về Hà Nội, có một đoàn tâm linh của cựu chiến binh Lê Thị Khang ở Ngọc Thụy, Long Biên đã ngược dòng lên các tỉnh phía Bắc để tri ân các anh hùng liệt sĩ và làm nhiệm vụ tự nguyện của Đoàn.

   Đến thị trấn Đồng Đăng, chúng tôi thấy con đường ngõ có biển chỉ Pháo đài Đồng Đăng. Là một địa danh lịch sử lừng lẫy mà sao chỉ có lối đi nhỏ thế này! thật không tin được. Xe đi vòng quanh quả đồi, hỏi mãi, quả thật chỉ có con đường độc đạo này. Con ngõ nhỏ, dốc, bê tông cũ đã hỏng, cỏ xanh um giữa đường.

   Pháo đài Đồng Đăng là một công trình bê tông cốt thép kiên cố được Pháp xây dựng từ năm 1936 - 1940 để phòng thủ biên giới. Pháo đài nằm trên ngọn đồi ở điểm cao 339 khu Dây Thép, gần ga Đồng Đăng, gần quốc lộ 4A vào thị trấn Đồng Đăng và gần cửa khẩu Hữu Nghị. Đây là cao điểm trọng yếu có thể quan sát thị trấn và vùng phụ cận dễ dàng. Trên pháo đài có các lỗ châu mai nhìn ra các hướng, phía dưới có hệ thống đường hầm ngầm phức tạp với nhiều chức năng như phòng họp, phòng ăn, nhà bếp, nhà kho, hệ thống thông hơi… rất vững chãi.

   Trận chiến pháo đài Đồng Đăng là trận chiến mở màn cho cuộc chiến phía bắc, ngày 17/2/1979. Trong cuộc chiến khốc liệt ấy, các chiến sĩ C42 Đoàn Sao Vàng, các chiến sĩ Công an vũ trang và dân quân địa phương đã bám trụ trong pháo đài và chiến đấu vô cùng anh dũng, thà hi sinh quyết không lùi bước. Giặc vây kín đồi, chặn mọi đường ra, chúng bắc loa kêu gọi đầu hàng. Mỗi đợt loa là một đợt súng vang rền đáp trả. Trong pháo đài, ngoài hàng trăm chiến sĩ còn có hàng trăm người dân không kịp sơ tán cũng vào đây lánh nạn. Lương thực, nước uống dần cạn kiệt. Và, tiếng khóc của các bé đến xé lòng…

  Sau 5 ngày giằng co quyết liệt, không lay chuyển được ý chí của quân ta, ngày 23/2 chúng đặt hàng tấn thuốc nổ để hủy diệt pháo đài. Cửa hầm bị sập, phần trên bị nghiêng. Để tiêu diệt toàn bộ lực lượng của ta, giặc dùng hơi cay, xăng và súng phun lửa vào bên trong qua các lỗ thông hơi xuống các ngách hầm. Hàng trăm chiến sĩ C42 Đoàn Sao Vàng, các chiến sĩ Công an vũ trang, dân quân và hàng trăm người dân địa phương đã vĩnh viễn nằm lại nơi này.

   Hơn 46 năm đã trôi qua, quả đồi đã phủ kín một màu xanh cây trái, khó có thể nhận ra đây là vùng chiến địa kinh hoàng một thời. Vâng, đã hơn 46 năm, vậy mà nơi đây ban thờ chỉ được lợp bằng mươi tấm tôn, tạm bợ, sơ sài…


Tác giả bên nơi thờ các chiến sĩ đã anh dũng hy sinh
 

  Trời mưa rất to. Chợt như có anh linh của bộ đội nhập vào một chị trong đoàn. Chị ôm ghì đầu, vật vã. Cả đoàn xúm vào vỗ về, chữa lành. Một lúc đỡ chị nói đại ý là: Anh bị đá đập vào đầu, đau lắm. Các em về, bọn anh xúc động, mừng mà khóc đấy! Các em nhìn xem, nơi này nhà không có mái che, hương khói thường bị ướt. Thỉnh thoảng mới có một số người dân tìm đến. Buồn vắng, nhớ lắm. Bọn anh muốn nhờ các em giúp nhưng ngại các em không có nhiều tiền, vả lại, việc xây dựng phải làm thủ tục giấy tờ thật không dễ dàng đâu nhé. Nghe vậy, chị trưởng đoàn hứa chắc chắn sẽ giúp các anh đạt được nguyện vọng. Chị đã lo được gần 200 triệu và sẽ còn quyên góp thêm để xây được miếu thờ trong thời gian sớm nhất. Anh Lê Đức Nghinh phó chủ tịch CLB Trái tim người lính Thủ đô hứa sẽ làm việc với CLB và đồng đội để kêu gọi quyên góp ủng hộ thêm.

  Quả thật quá xót xa, quá xúc động. Các anh nói trời mưa là nước mắt của các anh vui đón các em. Đó cũng là nước mắt của những linh hồn còn nằm lại nơi đây. Không rõ dưới các tầng hầm của pháo đài kia, xương cốt của các chiến sĩ và nhân dân địa phương đã được cất bốc hết chưa?. Và, hy vọng trong thời gian tới đây, các tổ chức, cơ quan có trách nhiệm sẽ sớm xây dựng một pháo đài với quy mô đẹp, khang trang để ghi nhận chiến công và sự hi sinh anh dũng quật cường của các chiến sĩ và đồng bào với lòng mong mỏi của hàng triệu người dân Việt Nam chúng ta?!

                              Lạng Sơn 20/8, Hà Nội 27/8/2025