TRANG VĂN TÌNH ĐỜI (*) những suy tư sâu sắc, những chia sẻ tin cậy, những tình cảm ấm áp về văn chương và sân khấu

Nhà thơ Nguyễn Trác

    Sau những lễ ra mắt sách hoành tráng như Lễ ra sách “ Ám ảnh chữ” của nhà thơ Hữu Thỉnh , “Lò mổ” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều… lễ trao giải tiểu thuyết của Thời báo VHNT hay một Hội nghị lớn như Hội nghị tổng kết văn học sau 1975 của Hội Nhà Văn VN, tôi vừa được dự Lễ ra mắt “Trang văn tình đời” - tâp tiểu luận phê bình của nhà thơ, nhà nghiên cứu sân khấu Hoàng Kim Dung. Một lễ ra mắt sách giản dị mà ấm áp, một Salon văn chương sang trọng trên gác 2 một Quán cà phê Hà Nội giữa thời của internet và AI…

“Trang văn tình đời” là cuốn sách thứ 13 của nhà thơ Hoàng Kim Dung… sau 7 tập thơ và 6 cuốn nghiên cứu sân khấu trong đó có những cuốn được đánh giá cao như “Không sớm và không muộn” (thơ), “Nghệ thuật múa rối và vấn đề giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em” (nghiên cứu). Sách dầy 300 trang, gồm 29 bài nghiên cứu phê bình văn học và sân khấu. Bìa của họa sĩ Trần Thắng và phần trình bày sách của Bảo Quân đều rất đẹp và trang nhã.

Như tên sách đã chỉ dẫn. Bên những bài thơ, trang văn những vở diễn những tên tuổi là những những suy tư về lao động sáng tạo, về tình đời, về đam mê và những đánh đổi cùng sự trân trọng mà nhà thơ Hoàng Kim Dung chia sẻ với độc giả về các tác phẩm tác giả mà nhà thơ đã được đọc được gặp gỡ trao đổi.

Ngay từ những trang đầu tiên của sách độc giả đã bị lôi cuốn bởi những cảm nhận thi ca tinh tế khi chị đọc tuyển tập” Thơ Bằng Việt 1986-2016”. “Tươi mới, đặc sắc và giầu tính nhân văn” là những nhận xét dễ dàng được bạn đọc đồng tình về nhà thơ nổi tiếng từ những năm đầu chống Mỹ này. Ông đã có nhiều bài thơ hay ,nhiều câu thơ tài hoa sâu sắc ở mãi trong lòng bạn đọc. Đam mê,tâm huyết với thơ ,khát vọng trên con đường sáng tạo và mong muốn “truyền lửa” cho thế hệ sau luôn là những trăn trở của Bằng Việt.

Về Vũ Quần Phương, một nhà thơ nổi tiếng khác, Hoàng Kim Dung lại nhận xét “Thời gian như một ám ảnh cho cảm xúc thơ” của ông. Toàn bộ “thời gian” của bài viết là một cuộc trò chuyện với những đối thoại thú vị về thơ và đời của Hoàng Kim Dung với nhà thơ Vũ Quần Phương .

Nhà thơ Vũ Quần Phương năm nay 85 tuổi nhưng ông vẫn dồi dào ham mê sáng tao. Ông vẫn say mê đàm đạo chuyện văn chuyện đời với sự am hiểu tường tận ,sắc sảo và tinh tế.

Với nhà thơ qúa cố Ngô Văn Phú “tài hoa,giản dị ,đam mê và một đời miệt mài với văn chương”  “miệt mài trên cánh đồng chữ nghĩa “lại là những trân trọng nhất mà Hoàng Kim Dung dành tặng cho ông. Tôi vinh dự cũng đã được ngồi uống cốc trà nóng và nghe ông tâm sự, giảng giải về thơ trên căn gác nhỏ ở Giảng Võ - Hà Nội những năm trước khi ông vể ở hẳn quê.

Ngô Văn Phú đa tài và sáng tác nhi ều thể loại như thơ, trường ca ,văn xuôi ,tiểu thuyết, truyện ngắn dịch thuật khảo cứu nghiên cứu biên soạn…với tổng cộng 230 đầu sách đã xuất bản.

Tôi vinh dự cũng đã được ngồi uống cốc trà nóng và nghe ông tâm sự, giảng giải về thơ trên căn gác nhỏ ở Giảng Võ Hà Nội những năm trước khi ông về ở hẳn quê. Hôm nhà thơ Hoàng Kim Dung ra sách con gái nhà thơ Ngô Văn Phú từ trên quê  cũng xuống và tới dự.

Bản thân là một nhà thơ thấu hiểu nghề và giầu linh cảm về thơ ca, về sự nhọc nhắn của sáng tạo và với sự quí mến những bài viết về các nhà thơ khác như Đỗ Nam Cao, Phạm Đức, Trần Đình Việt, Phạm Hồng Nhật hay về tập Liễu biếc in năm 2018 của tôi cũng đều rất chân tình và cảm động, nhất là ở phần vĩ thanh.

Cảm động nhất có lẽ là bài viết về nhà thơ Vũ Từ Trang những năm cuối đời  đã vắt kiệt mình trước bàn phím với niềm say đắm vô hạn và nghị lực phi thường để hoàn thành nốt môt vài cuốn sách với nhiều thể loại. Đặc biệt là tiểu thuyết “Và khép rồi lại mở” về những con người thân thương của miền quê Kinh Bắc yêu dấu của ông.

Còn đây là một đoạn tôi trích từ bài viết về nhà thơ Quách Tấn, một nhà thơ trong nhóm “Bàn thành tứ hữu” nổi tiếng Bình Định xưa  :“Đã từng được đọc thơ ông, từng nghe bao chuyện về ông, nhưng khi mục kích nhìn ông, đôi mắt nhà thơ đã mù, ông đang rờ rẫm bước đi trong căn phòng nhỏ chỉ có hai chiếc giường cá nhân kê chéo,giữa là cái bàn uống nước cũ kĩ, chúng tôi không tránh khỏi xúc đông, Vâng, tác giả của Mùa cổ điển, của Xứ trầm hương, Nước non Bình Định…vang bóng một thời đấy ư ?”. Ông sống cô đơn nghèo khổ và may còn có người con trai cả bán kẹo ở chợ Đầm phụng dưỡng.

Đọc hết bài viết tôi tưởng chừng đã khóc về số phận khắc nghiệt của các nhà thơ. Họ hầu hết đều nghèo, cô đơn và gần như bị lãng quên khi đã về già

Tôi cũng đặc biệt thích thú với Những bài viết về văn hóa và sân khấu của chị như bài về nhà thơ ,nghệ sĩ tuồng lỗi lạc kiệt xuất khoác áo quan trường Đào Tấn , bài về đạo diễn sân khấu Nguyễn Đình Nghi - người rất nghiêm cẩn trong nghề nghiệp - khi được hỏi về công việc đạo diễn, về mối quan hệ giữa vở diễn và khán giả đã tâm sự “vở diễn giống như một cuộc tình duyên lớn giữa sân khấu và khán  giả .Trong cuộc tình này, với người đạo diễn khả năng yêu được còn quan trọng hơn được yêu trở lại.Anh hãy cứ yêu hết mình đi. Còn anh được yêu lai hay không,hoặc anh có bị phụ tình đi chăng nữa, không đáng sợ. Điều đáng sợ là anh chỉ biết yêu mỗi mình anh”.

   Tôi cũng say mê, đọc đi đọc lại hai ba lần để thấu đáo tác phẩm để hiểu thêm trái tim phụ nữ qua bài nhận diện bi kịch tình yêu trong vở tuồng kì lạ Hồ nguyệt cô hóa cáo. Tôi nghĩ đây là một bài viết xuất sắc và chỉ có đàn bà mới viết được….



Một số Nhà văn, nhà thơ, nhà báo tới dự buổi giới thiệu sách của Hoàng Kim Dung

   
     Và còn nhiều bài khác nữa mà tôi chưa kịp đọc nhưng ở bài nào cũng với  một giọng văn nhẹ nhàng rủ rỉ chân thành Hoàng Kim Dung đã đem đến cho bạn đọc những chia sẻ chân tình và tin cậy .

Chúc mừng nhà thơ, nhà nghiên cứu với tác phẩm mới của mình .

Long Biên 24.10.2025
N.T

___________

(*) “Trang văn tình đời” - tiểu luận và phê bình, Nhà xuất bản Văn Học 9. 2025