MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG CỦA LÀNG PHÚ NHIÊU VÀ NHỮNG CÂU THƠ “GỬI LẠI DÒNG SÔNG”

Chủ nhật - 04/09/2022 21:48
Đặng Vương Hưng và Trần Ninh Hồ
Tác giả: Trần Trọng Giá
Tác giả: Trần Trọng Giá

    Phú Nhiêu là một làng cổ, nằm cạnh sông Hoàng Long, thuộc xã Đức Long, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Chả thế mà đã hàng ngàn đời nay, Thành hoàng làng được thờ chính là Đức Thánh Tản Viên. Cả đình và chùa của làng Phú Nhiêu đều có từ khoảng 600 năm trước, trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử đã mai một, vừa được trùng tu xây dựng lại khang trang và to đẹp hơn. Thật vinh dự và tự hào, khi dân làng còn giữ được hàng chục sắc phong quý hiếm và vô giá của các vị vua nhiều triều đại phong kiến Việt Nam xưa…

Một người đàn ông của làng Phú Nhiêu…

Tròn 70 năm trước, ngày 22/6/1952 cậu bé Trần Văn Giá cất tiếng khóc chào đời tại làng Phú Nhiêu, trong một gia đình có 4 anh em trai và một gái: Trần Bình Trọng (1950 – 1968), Trần Văn Giá (sau đổi tên đệm thành Trần Trọng Giá), Trần Tiến Dĩnh, Trần Văn Dũng và Trần Thị Đông.

Người cha là cụ Trần Văn Quý (1922 - 2012) từng đi dân công hỏa tuyến, phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ, được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến, sau đó từng tham gia Ban quản trị Hợp tác xã; còn người mẹ là cụ Vũ Thị Hiếm (1920 – 1986) là một nông dân đảm đang và chất phác. Hồi đó miền quê này thuộc vùng chiêm trũng, bà con đều rất nghèo, bởi mỗi năm chỉ cấy được một vụ, quanh năm ăn độn khoai và sắn. Nhiều khi chỉ có khoai không. Những mùa đông đói rỗng bụng và rét thấu xương là cảm nhận tuổi thơ, ấn tượng còn mãi không quên của nhiều người cùng lứa tuổi với cậu bé Giá, ở vùng quê này ngày ấy.

Trai làng Phú Nhiêu có nghề thợ mộc, thường xa gia đình, mang đồ nghề đi kiếm cơm khắp nơi. Học xong lớp 10, Trần Văn Giá cũng theo bạn bè học nghề thợ mộc và đi làm ăn xa. Cuối năm 1974, gia đình nhận được tin buồn người anh trai cả trong nhà là Trần Bình Trọng đi bộ độ Đặc công đã “Anh dũng hi sinh tại mặt trận Phía Nam", người cha bèn cho gọi Trần Văn Giá về quê, giục con đăng ký nhập ngũ để trả thù cho anh. Hơn thế, Trần Văn Giá đã quyết định lấy tên của người anh trai đã hi sinh để đổi làm tên đệm cho mình từ đấy: Trần Trọng Giá!

Đó cũng là thời điểm quân và dân ta đang chuẩn bị cho chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn miền Nam và thống nhất đất nước. Trần Trọng Giá đã vào bộ đội ngày 17/2/1975. Chỉ sau một tháng huấn luyện khẩn cấp, anh đã có mặt trong đoàn quân vào mặt trận, nhưng không ai còn phải khoác ba lô đi bộ vượt Trường Sơn như trước nữa, mà ngồi trên xe ô tô, chủ yếu là làm nhiệm vụ thu dọn chiến trường và tiếp quản vùng mới giải phóng.

Lữ đoàn 7 Công binh thuộc Quân đoàn 3 (Binh đoàn Tây Nguyên) của anh lính trẻ Trần Trọng Giá đã lần lượt tiến quân vào căn cứ Đồng Dù Biên Hoà, rồi tham gia giải phóng tiếp quản sân bay Trà Nóc (Cần Thơ). Dọc đường đi, xác địch còn nằm la liệt và quân tư trang, xe pháo, súng đạn… chúng vứt lại để bỏ chạy còn ngổn ngang, la liệt khắp hai bên đường. Tiếp nhận các căn cứ và bàn giao cho đơn vị bạn xong, đơn vị của Giá kéo quan về đóng ở căn cứ Đồng Bà Thìn (Phú Khánh)…

Tháng 3 năm 1976, Trần Trọng Giá được cấp trên quan tâm cho ra Bắc học thêm văn hóa và ôn thi đại học. Cuối năm đó, anh trúng tuyển vào Trường sĩ quan Tài chính Quân đội. Cũng năm ấy, có một người bạn học cùng cùng quê, cùng tuổi, nhập ngũ từ 1970, sau khi ra quân đã thi đỗ vào Khoa Văn trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, đó là cựu chiến binh Vũ Thanh Tùng. Thỉnh thoảng, Giá đến trường Tổng hợp thăm Tùng và tại đây như một cơ duyên, anh đã tình cờ được tham dự một đêm thơ sinh viên, được chứng kiến Hoàng Nhuận Cầm (1952 – 2021) đọc thơ…

Hồi ấy, nhà thơ trẻ Hoàng Nhuận Cầm đang là một hiện tượng Thơ với bạn đọc. Khi đang học Khoá 15 khoa Văn của trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, anh đã tạm gác sách vở nhập ngũ ngày 6/9/1971, cùng đồng đội vào chiến đấu tại Quảng Trị. Sau 5 phục vụ Quân đội, anh vừa cởi áo lính trở lại làm sinh viên của Khoá 21, khoa Văn trường Tổng hợp. Mỗi khi Hoàng Nhuận Cầm tham gia các đêm thơ và đọc thơ là lại như cháy hết mình. Sinh viên vỗ tay hưởng hứng nồng nhiệt, trong số các “fan cuồng” của Hoàng Nhuận Cầm hồi ấy có Trần Trọng Giá!

Từ mê thơ đến làm thơ là nhờ… Hoàng Nhuận Cầm

Vốn học giỏi toán từ thời còn học phổ thông, nhưng Trần Trọng Giá bỗng mê thơ đến mất ăn mất ngủ. "Thần tượng" của anh hồi đó chính là nhà thơ trẻ cùng tuổi, vừa cởi áo lính Hoàng Nhuận Cầm. Giá mê thơ Cầm tới mức, anh thường xuyên đạp xe từ Mễ Trì lên Trường Tổng hợp để nghe đọc thơ. Thậm chí có lần xe hỏng chưa kịp chữa, Giá quyết định đi bộ mấy cây số cho kịp đêm thơ. Người đầy mồ hôi, nhưng khi nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm "lên đồng" đọc thơ là mọi mệt nhọc của Trần Trọng Giá đều tan biến. Anh nghe như nuốt từng lời. Nhiều bài thơ Hoàng Nhuận Cần đọc mấy chục năm về trước, bây giờ Trần Trọng Giá vẫn nhớ như in trong đầu và đọc lại vanh vách cho bạn bè cùng nghe.

Một kỷ niệm đáng nhớ của Trần Trọng Giá với nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm: Khoảng cuối năm 1980, khi Trần Trọng Giá đã về nhận nhiệm vụ tại Trung đoàn Pháo binh 452 và được bổ nhiệm là Trưởng Ban Tài chính Trung đoàn. Một lần, được đơn vị giao cho đi bán đàn bò hơn 100 con, nhận tiền mặt phía đối tác thanh toán xong, thì biết có đêm thơ của Hoàng Nhuận Cầm, Thiếu uý Trần Trọng Giá đã quyết định không về đơn vị ngay, mà khoác cả ba lô tiền mặt ấy đến Trường Tổng hợp, rồi gửi nhờ vào giường tầng của bạn Vũ Thanh Tùng, mượn vội bộ quần áo thường phục, mặc vào để đi nghe thơ. Sợ bạn mất tiền, Tùng đã mang ba lô tiền ấy lên hội trường cùng nghe thơ. Sáng hôm sau, cũng vì lo ngại cho bạn nên Vũ Thanh Tùng đã xin nghỉ học để cùng áp tải ba lô tiền về đơn vị, bàn giao không thiếu một đồng, được lãnh đạo Trung đoàn cảm ơn và biểu dương. Vì Giá giới thiệu với lãnh đạo Trung đoàn: Tùng từng là bộ đội Đặc công đã giúp bảo vệ ba lô tiền khỏi bị trấn cướp, nên Trung đoàn đã “thưởng” 2 tạ sắn tươi, cho cả một chuyến xe com măng ca chở về tận trường Tổng hợp. Hồi đó, đang thời bao cấp, nên bữa ăn sinh viên đều rất đói, Tùng chia sắn cho cả ký túc xá, cùng ăn no nê tới mấy ngày liền.

Chưa hết, tháng 8 năm 1987, sau khi Trần Trọng Giá được cấp trên tín nhiệm, điều động công tác về cơ quan Quân khu Thủ đô, anh còn kết nối với Phòng Tuyên huấn Quân khu mời nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm tới cơ quan nói chuyện và đọc thơ cho cả ngàn cán bộ chiến sĩ nghe, tạo nên một sự kiện văn hóa ấn tượng và hiếm có trong đơn vị...

Chính vì thế, mà sau khi nhận được tin Nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm đột ngột qua đời ngày 20/4/2021, Trần Trọng Giá đã buồn đau như mất đi một người ruột thịt thân thiết. Thật cảm động với những dòng tự sự của một tâm hồn đa cảm, chân thành và được viết ra bằng những câu thơ gan ruột:

Mãi xa rồi đấy Cầm ơi!
Người như giọt nước đã rơi về nguồn
Vạt rừng cỏ cháy khói tuôn
Bao nhiêu mây trắng cứ buồn vào nhau
Đêm thơ còn lại nỗi đau
Và xin cỏ cứ một màu mãi xanh
Chén này uống đến tàn canh
Thương Cầm đã ở trời xanh thế nào?
Rót đi cho cạn trăng sao
Một tôi với bóng Cầm vào rồi đi
Mai sau dẫu chẳng là gì
Vẫn còn xúc sắc… bởi vì nhớ nhau
Cầm ơi còn có nỗi đau
Cho tôi giữ hộ ngày sau lên trời
Cầm đi lặng lẽ không lời…
(Nhớ Hoàng Nhuận Cầm)
 

Ơn trời cho được chút “lộc thơ” Lục Bát

Lục bát được xem là một thể thơ thuần Việt nhất, được nhiều người yêu mến, dễ làm, dễ thuộc, nhưng rất khó viết hay. Vậy mà Trần Trọng Giá đã chọn Lục bát và ông là người đã nặng lòng, trung thành và đắm đuối với dòng thơ truyền thống đã có từ ngàn năm ấy. Nó mỏng manh như sương khói của một thời chưa xa, nó là lời ru của mẹ, của bà, là tiếng nói của ông cha còn lại.

Trước Trần Trọng Giá, ở làng Phú Nhiêu có ông Lê Trí Viễn (trùng họ tên với Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, Nhà văn Lê Trí Viễn, 1919 - 2012) sinh năm 1940 cũng chuyên sáng tác Lục bát. Ông không chỉ đã cho in 2 tập thơ “Đồi Gianh” và “Trăng Khuyết”, mà còn vì nghèo quá nên thường mang những bài thơ mình viết “bán” cho bạn bè với “giá bèo”, đổi lấy rượu uống. Hiện Lê Trí Viễn đang cùng gia đình thường trú tại Tây Ninh…

Tới Trần Trọng Giá, ông đã dũng cảm dấn thân gửi gắm tâm tình, nồng ấm của mình qua hơn 200 bài thơ trong tập “Gửi Lại Dòng Sông” dày dặn như trải nghiệm cuộc đời ông vậy. Trân trọng chữ “Tình” trong những bài viết của tác giả có nhiều cảm xúc, và những câu thơ thăng hoa mang dáng dấp nghệ thuật của cây viết có kinh nghiệm và từng trải cuộc đời. Nhiều bài thơ của Trần Trọng Giá là những tâm tình mộc mạc, giản dị gần gũi với đời thường, hiền lành chân thật như hạt lúa, củ sắn, củ khoai quê nhà. Đọc thơ ông như xem lại một cuốn phim dài tập những kỷ niệm từ quá khứ, hiện tại hiện về theo thời gian.

Âm hưởng chủ đạo trong “Gửi Lại Dòng Sông” của Trần Trọng giá là thơ tình. Dường như ông mê mẩn với thơ, như người bạn tình ở mọi lúc mọi nơi, từ những giấc mơ, trong chiêm bao, trong tiệc rượu, cả những lúc ngồi uống một mình hay những khi đối ẩm cùng bạn bè thi hữu. Đắm đuối với thi ca, nhưng thơ Trần Trọng Giá vẫn thể hiện chân thành, nhạy cảm với thời cuộc, với bạn hữu tâm giao. Trong thơ ông có cả những bài trào lộng hóm hỉnh, nhiều bài viết về tình yêu quê hương, đất nước đầy ắp cảm xúc.

Thơ như người bạn tri kỷ đồng hành cùng với Trần Trọng Giá ở tuổi đã xế chiều, đam mê đánh thức lại tuổi dậy thì, tuổi đang yêu, tưởng chừng như đã lãng quên để càng yêu mình và yêu người hơn. Để có tính khách quan hơn, trước khi mở máy tính, viết bài tựa ngắn này, tôi đã mời mấy người bạn thơ của Diễn đàn Lục Bát Việt Nam nhặt ra mỗi người một câu mình thích…

Khi lắng lòng, bạn hãy cùng chúng tôi đọc thơ của Trần Trọng Giá để khám phá chiêm nghiệm những dấu ấn trong thơ ông. Ngay từ bài “Nhớ” đầu tập sách cả khi trăng đã cạn, thao thức với đêm, tác giả như muốn gửi gắm tâm sự, tình cảm của mình qua mỗi thi phẩm dành cho bạn đọc: “Đêm nghiêng cạn dưới trăng mờ / Ruột tằm kéo sợi nhả tơ tặng người”.

Đôi khi, người ta có cảm nhận thơ Trần Trọng Giá như thôi thúc người đọc tìm tòi thấy ở một khu vườn hoang vừa được khám phá. Giữa đường đời, những trái ngang nghiệt ngã. Tác giả đã mượn nước mắt trời trong mưa giữa bến trần ai này mà đồng cảm như: “Tình ai sương khói phù vân / Lạc trôi ta giữa bến trần và mưa…” (Thôi đừng). Quê hương gắn liền với tuổi thơ ông. Ta như tìm thấy những kỷ niệm của chính mình, khi đã được tác giả mã hoá thành thơ: “Ước mình là cánh buồm dong / Chở yêu thương với tuổi hồng về quê…” (Về quê).

Ai cũng có những lúc cô đơn, nhưng cô đơn tới mức tự rót, tự mời chính mình như Trần Trọng Giá, thì không nhiều lắm. Tác giả phải là người có nội tâm, sâu sắc lắm mới có thể tư lự ngồi uống cạn đêm như ông để có những câu thơ thăng hoa: “Rượu xuân tự rót, tự mời / Giả làm tiên tửu lặng ngồi uống đêm…”. (Đêm xuân).

Lục bát rất gần với lời ru của mẹ, nên trong thơ Trần Trọng Giá người đọc thấy được nỗi tần tảo nhọc nhằn của người mẹ đồng chiêm trũng. Phải là người đa cảm, quan sát tinh tế, cả những lúc nghe trong tiếng gió thầm thì mà cảm nhận. Thấy hình ảnh mẹ hiền lành, chất phác, chân trần trong giá lạnh với chiếc áo mỏng phong phanh thật cảm động như nói hộ tâm sự của nhiều người:

Thầm nghe trong tiếng gió lùa
Mẹ tôi lạnh cả ngày xưa lạnh về
 
Chân trần gió nổi tái tê
Phong phanh áo mỏng đêm về ủ con”.
(Mẹ ơi!)

Trần Trọng Giá cũng thật lãng mạn, với người ta thì có con hoang hay chửa hoang… nhưng còn ông trong giấc “Mơ hoang” ấy không biết tác giả mơ thấy, hay nói với nhau những gì, nhưng chắc chắn là một giấc mơ đẹp. Có thể ông đã gặp được người tình trong mộng mà ôm ấp thủ thỉ, nên còn ngẩn ngơ nuối tiếc mãi trong lời mơ hoang như thế: “Canh năm vừa rạng mặt người / Ngẩn ngơ tôi tiếc trong lời mơ hoang”.

Vào cố đô Huế, ông cũng như bao nhiêu người muốn được thử khoác lên mình bộ long bào, ngồi lên ngai vàng để có được cảm giác làm vua một lúc. Tác giả thấy hiện lên cả một triều đại, ngẫm thấy thế thời, thời cuộc đảo điên dông tố khó lường qua bài “Huế và Vua”: “Thử làm vua chúa một phen / Đã nghe gió giật, giông lên ào ào”.

Tuy nhiên, nếu trong tập thơ này tác giả Trần Trọng Giá đầu tư dày công, trau chuốt ngôn ngữ trong thơ công phu hơn. Viết nhiều chủ đề, nhiều thể loại hơn, chắc chắn ông sẽ có được vụ mùa bội thu trong cánh đồng thi ca bất tận này. Bài viết nhỏ này chỉ là một số cảm nhận của chúng tôi. Hy vọng qua khám phá, ưu ái của bạn đọc “Gửi Lại Dòng Sông” còn tiếp tục toả hương và cất cánh…

 

Người có “số hưởng” và hậu vận hạnh phúc!

Đại tá, cựu chiến binh Trần Trọng Giá tự nhận mình là người có “số hưởng”. Nhập ngũ muộn mằn so với bạn bè cùng lứa, dù được vinh dự tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, nhưng ông lại không phải bắn một viên đạn nào. Mà chỉ việc ngồi trên xe ô tô, cùng đơn vị lần lượt tiếp quản các căn cứ của địch đã rút chạy và tan rã. Nghĩa là chỉ làm mỗi việc diễu binh cho tới ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng và đất nước thống nhất.

Sau khi tốt nghiệp Trường sĩ quan Tài chính Quân đội, Trần Trọng Giá cũng hầu như không phải làm lính ngày nào nữa, mà rất nhanh chóng được bổ nhiệm làm “sếp”: Liên tục thăng tiến từ Trưởng Ban cho tới Trưởng phòng Tài chính chỉ trong vài năm. Dĩ nhiên, trước hết phải nhờ năng lực của bản thân, nhưng yếu tố may mắn là vô cùng quan trọng với một đời người như ông!

Đại tá Trần Trọng Giá tự hào rằng: Dù đã làm cán bộ quản lý Tài chính trong Quân đội nhiều năm, nhưng ông không hề có tư tưởng tham nhũng, hay tham ô; mà luôn giữ mình liêm khiết và trong sạch, kể cả về tâm hồn. Chính vì thế nên khi đang đảm nhiệm trọng trách Trưởng Phòng Tài chính của Quân khu Thủ đô – một cái “ghế” nhiều người thèm muốn, nhưng 2004 ông lại xin về hưu sớm trước tuổi tới 6 năm, để có thời gian và điều kiện làm kinh tế, lo toan cho cuộc sống gia đình. Và nay dù ông đã về hưu nhiều năm rồi, nhưng anh em đồng đội vẫn rất quý trọng. Họ thường xuyên đến thăm, cho ông quà vào các dịp Lễ và Tết.

Về cuộc sống đời tư, Trần Trọng Giá kết hôn từ năm 1970 với bà Nguyễn Thị Huê (tuổi Quý Tỵ - 1953) là cô nuôi dạy trẻ tại quê. Một năm sau, ngày 5/9/1971 họ đã sinh con trai đầu lòng Trần Văn Tuấn (hiện là Chủ tịch Hội đồng Quản trị, kiêm Tổng Giám đốc Công ty Thiết bị Nâng Việt Nam). Tiếp đó, đó ông bà sinh con gái là Trần Thị Nhung (1974) hiện là Sĩ quan chuyên nghiệp Quốc phòng và Trần Quang Sáng (1982) hiện Trưởng phòng Hành chính Công ty Thiết bị Nâng Việt Nam.

Thủa “hàn vi”, để có tiền cải thiện đời sống và nuôi vợ con, Trần Trọng Giá đã không nề hà bất cứ việc gì. Ông từng đi buôn rau cỏ, hoa quả, mua lợn, bán bò và cuối cùng là buôn gỗ và mua bán bất động sản. Ông bảo nhờ trời thương, nên từ thời bao cấp cả nước còn đói khổ, thì ông đã biết cách kiếm tiền và sống thoải mái. Càng về già, lại càng có hậu và gia đình hạnh phúc!

Thật đáng chúc mừng và tự hào, khi chúng tôi được biết ông bà Trần Trọng Giá - Nguyễn Thị Huê hiện đã có 5 cháu nội và 3 cháu ngoại. Đặc biệt là 3 cháu Trần Phúc Sơn, Trần Phúc Lâm, Trần Hoàng Yến được sinh cùng ngày 10/8/2010. Năm nay mới 12 tuổi, nhưng các cháu đều đã cao 1m70. Cháu nào cũng thông minh, học giỏi, thậm chí còn có năng khiếu hơn người: cháu gái là học sinh giỏi cấp quận có năng khiếu nghệ thuật, đã vinh dự tham gia cuộc thi Piano quốc tế tại Hội An. Các cháu trai có năng khiếu thể thao, thi đấu bóng đá học sinh tại Trung Quốc, gương mặt giống ông nội và cụ nội như đúc...

Trải qua nhiều nhiệm vụ công tác trong Quân đội, sau khi về hưu, nhờ sự trợ giúp của con trai mình là một doanh nhân thành đạt, Đại tá cựu chiến binh Trần Trọng Giá đã xin phép bà con làng quê, dành thời gian 2 năm, đầu tư hàng tỷ đồng. Kêu gọi bà con dân làng cùng góp công sức, để khôi phục, xây dựng lại ngôi đình cổ của làng, có từ gần 600 năm trước, đã bị hoang phế, xây thêm cả nhà ngang làm hội trường kiên cố, có sân khấu biểu diễn văn nghệ và đủ chỗ ngồi cho cả làng cùng xem lễ hội... Đình xây xong, ông Giá cất công tìm về Sở Văn hóa và Thông tin Ninh Bình mời các chuyên gia về làng Phú Nhiêu nghiên cứu làm hồ sơ và các thủ tục cần thiết, để đình làng này đủ điều kiện được công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia:

"Quê ta lại có đình làng
Lại tâm niệm lại đèn nhang phụng thờ
Đình làng có từ ngày xưa
Đất thiêng muôn thuở bao giờ cũng thiêng
Đất còn gìn giữ lời riêng
Lời riêng của đất nói riêng với mình
Nhớ thời loạn lạc đao binh
Trai làng theo nhịp trống đình tòng quân
Mẹ già làng xóm tiễn chân
Con đê phiêu bạt khuất dần phía sau
Làng mình đồng trũng nước sâu
Bao nhiêu lam lũ bạc màu nắng mưa
Và trong khao khát đợi chờ
Sân đình nhộn nhịp bây giờ là đây
Lại góp sức lại chung tay
Sẻ chia chua ngọt dựng xây quê mình
Sống tròn đạo nghĩa nhân sinh
Nguồn xưa đức tổ tâm linh mãi còn".
(Đình làng Phú Nhiêu)

Bài thơ trên của Trần Trọng Giá được sáng tác trong dịp khai trương công trình và trực tiếp đọc trong Lễ hội làng Phú Nhiêu đón nhận Bằng Di tích Lịch sử Văn hoá Đình Phú Nhiêu. Giờ đây nhiều người ở Phú Nhiêu mỗi khi ra đình làng đã thuộc và nhắc đến bài thơ ấy. Đó như là hạnh phúc, như một niềm tự hào chính đáng, đã có từ ngàn đời ở miền quê này vậy...

Một ngày đẹp trời, trước khi bản thảo cuốn sách này được hoàn thành và chuyển in Đại tá Cựu chiến binh Trần Trọng Giá đã mời chúng tôi về thăm làng Phú Nhiêu quê ông. Ngoài người viết bài này còn có 2 người bạn đồng tuế, đồng môn thân thiết của Đại tá Trần Trọng Giá là Nhà giáo Vũ Thanh Tùng (nguyên Trưởng phòng của trường Đại học Tổng hợp Hà Nội) và Nhà nghiên cứu Lê Minh Chuyên - người có nhiều bài viết rất sâu sắc về Tràng An. Chúng tôi đã được mời đi vãn cảnh đình và cảnh chùa của làng, cùng ngắm những nơi đẹp nhất của miền quê bên sông Hoàng Long này. Đứng bên dòng sông quê ấy, người đàn ông của làng Phú Nhiêu đã say mê đọc cho chúng tôi nghe những câu thơ chứa chan tình cảm:

Chùa quê vọng tiếng chuông rơi
Ngân nga xao động khoảng trời xanh trưa
Quê nghèo những nắng cùng mưa
Bao nhiêu thương nhớ bây giờ còn không?
Nhớ thương gửi lại dòng sông
Lời thề hẹn ước diêu bông... đâu rồi?

“Gửi lại dòng sông” là tập thơ thứ hai (sau “Lặng Thầm”, NXB Hội Nhà văn, 2020) của Đại tá, cựu chiến binh Trần Trọng Giá, được ra mắt đúng vào dịp kỷ niệm ông tròn 70 tuổi, nên mang ý nghĩa đặc biệt. Trần Trọng Giá nói: ông sẽ sử dụng cuốn sách này làm quà tặng, để tri ân bạn bè, bà con làng Phú Nhiêu và người đọc gần xa đã quan tâm ủng hộ và động viên mình cùng gia đình trong những năm qua.

                                                                                   Ninh Bình - Hà Nội, tháng 8 năm 2022

IMG 1200

                                                                          Nhà thơ Đặng Vương Hưng
                                                                 Người sáng lập Cộng đồng mạng Lục bát 
                                                         Chủ tịch Câu lạc bộ “Trái tim Người lính Việt Nam”



 
SỰ CHÂN THẬT VÀ DỄ THƯƠNG
CỦA LỤC BÁT “GỬI LẠI DÒNG SÔNG”
 
     Tôi trân trọng tình cảm của Trần Trọng Giá, từ khi anh còn là chàng lính tuổi 20, gần nửa thế kỷ trước. Hồi ấy, trong vai một anh lính làm nhiệm vụ ở đảo xa, Giá đã nhớ mẹ cồn cào trong những ngày  ngày Tết đến xuân về:
Đảo xa bung nở ngàn hoa
Mắt ai nháy để lệ nhoà mẹ quê
Sao con đi mãi không về?
Đó không chỉ là thơ, mà còn là thư, là tình cảm thiêng liêng mẫu tử. Bởi con thì ra giữ đảo, mẹ già ở nhà một mình. Còn cha của anh ngày xưa cũng đã từng đi dân công hoả tuyến lên mặt trận Điện Biên Phủ từ thời chống Pháp, nhiều vất vả gian lao:
Đã qua mấy chục năm trường
Cha đi về phía con đường gió mây
Sân nhà gốc khế còn đây
Mái đình cong bóng cha gầy con đâu?
 
Thời gian như nước qua cầu
Nhìn gương soi tóc trên đầu bạc phai
Xa cha bao tháng năm dài
Nay về thắp nén hương ngoài mộ xanh…
Hoá ra, sau ngày người cha lên chiến khu Việt Bắc, con trai cả hi sinh trong kháng chiến chống Mỹ, người cha đã thúc giục con trai thứ lên đường nhập ngũ, trả thù cho anh trai.
Ở hậu phương, cha mẹ của Giá chỉ còn “gốc khế sân nhà”, “mái đình cong” ngày hội làng xưa; nấm “mộ xanh” của cha và “mảnh gương soi tóc bạc”… Những chi tiết về “gia sản” của người mẹ già ấy, đã khiến anh thương xót bà cụ biết bao nhiêu.
Bây giờ thì anh lính Trần Trọng Giá năm xưa đã mang quân hàm Đại tá và cũng đã vào tuổi “xưa nay hiếm”. Anh cho mình được quyền nghỉ ngơi và làm thơ dâng đời. Thơ Trần Trọng Giá có cả tâm tình của ba thế hệ: từ cha mẹ trong kháng chiến chống Pháp, đến anh trong kháng chiến chống Mỹ và các con trai, con gái đang kế tiếp truyền thống gia đình phục vụ trong Quân đội, góp phần xây dựng quê hương đất nước…
Sự giản dị, đằm thắm và yêu thương đã tạo nên những câu thơ, bài thơ chân thật trong tập sách này. Không chỉ có vậy, ta còn đọc được cả sự trầm tĩnh, đắm say, hóm hỉnh và cả đa tình trong thơ Trần Trọng Giá. Bởi vì điều đặc biệt là khá nhiều bài trong tập sách này là thơ tình! Có sao đâu, ai bảo tuổi “xế chiều” người ta không có quyền được yêu, cho dù đó chỉ là yêu trong mơ và trong tưởng tượng về “Nàng thơ” của riêng mình.
Vì yêu thương thì cần phải được mở ra như cả một khoảng trời, một vùng trời, dù có lúc nó có thể cần sự tinh tế trong từng khắc giây! Cho nên người đọc cần đồng cảm với sự thẳng thắn đầy “chất lính” trong thơ Trần Trọng Giá. Ta cũng nên yêu cách suy ngẫm và rung động của tác giả. Xin trích mấy câu anh đọc cho tôi nghe, không có trong tập này:
Gửi em một chút buồn vàng
Để xa anh nhớ em càng nhiều hơn
Giỡn chơi thôi, xuân vẫn duyên
Buồn chi để luỵ nỗi niềm cỏ hoa
(Giỡn chơi)
 
Người xa hình bóng còn đây
Tưởng như hương tóc em bay thắm chiều
(Lang thang)
Thật thú vị, khi Trần Trọng Giá không gọi “Ngày Velentine” là “Ngày lễ Tình Yêu”, mà trong thơ anh nó đã biến thành “Ngày lễ Tình Duyên”:
Anh cần việc gấp vùng biên
Đành quên ngày lễ Tình Duyên mất rồi
Đừng hờn, đừng giận em ơi
Kẻo mưa xuân rắc khắp trời… ướt anh”.
(Ngày lễ Tình Duyên)
Thơ là cuộc đời. Được cùng những người thân yêu ôn lại cuộc đời mình bằng thơ như Trần Trọng Giá cũng là một hạnh phúc, không phải ai cũng dễ dàng có được!
Tròn hai năm trước, như một sự tình cờ, tôi đã bất ngờ được mời viết lời giới thiệu cho tập thơ đầu tay mang tên “Lặng Thầm” của Trần Trọng Giá. Năm nay, qua lời giới thiệu của Nhà thơ Đặng Vương Hưng (người sáng lập Cộng đồng mạng Lục bát Việt Nam, Chủ tịch Câu lạc bộ “Trái tim người lính”), tôi càng bất ngờ hơn, khi cầm trên tay tập “Gửi Lại Dòng Sông”, bản thảo đã hoàn chỉnh, dày dặn, với hơn 200 bài Lục bát, có khá nhiều bài đọc rất thích và đáng nhớ. Xin viết mấy dòng này, thay lời cuối sách và nồng nhiệt chúc mừng Trần Trọng Giá!
Hà Nội, tháng 8 năm 2022
Nhà thơ Trần Ninh Hồ
Nguyên Chủ tịch Hội đồng Thơ
Hội Nhà văn Việt Nam.

 

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây