Cỗ chay hội chùa và Quán chay Hà Nội

Chủ nhật - 04/12/2022 22:16
Cỗ chay hội chùa và Quán chay Hà Nội

 

                                                                                                                        Nhà nghiên cứu văn hóa Văn Hậu

   Văn hóa ẩm thực cũng là một hiện tượng văn hóa dân gian tham gia cấu thành nền văn hóa dân tộc. Khi xem xét bản sắc văn hóa dân tộc qua hội chùa, ta không thể bỏ qua đồ ăn, thức uống ở cỗ chùa cùng quán cơm chay khi Hà Nội mở cửa, hội nhập ở đầu thế kỷ XX, XXI đặc biệt từ năm 2020.
Nhà sư và phật tử ăn chay có nhiều mức độ: Nhị chay (một tháng hai ngày dằm và mùng )  tứ chay một tháng 4 ngày : 14, 15, 30 mùng 1)
Lục chay (một tháng 6 ngày:  30, 1, 14, 15, 23, 8) thập chay 10 ngày 30, 1, 14, 1,5 23, 8, 13, 23, 28, 24,3). Những ngày ăn chay là những ngày mà theo Phật Thích Ca, con người dễ phạm lỗi lầm, theo chu kỳ giữa mặt trăng mặt trời, vào những thời điểm đó, ở con người dễ xảy ra những điều phóng túng quá hoặc dễ hưng phấn quá, dễ phạm tội lỗi cái tâm ác dễ phát sinh.
Ta về hội chùa trăm Gian huyện Chương Mỹ ngày mùng 5 tháng giêng. Già Làng cho biết cỗ chùa bày trên mâm vuông 2  tầng. Ngày mùng 5 thổi cỗ chùa. Gia đình lo cỗ chuẩn bị gạo ngon giá mới chậu mới đựng cơm canh. Ông chủ thọc tay vào từng giá gạo để kiểm tra. Rồi Thi cỗ xôi, chuối phải trổ hoa đẹp chuối rụng bẹ thì che ổ bằng cót vuông quả to một chút thì lấy giấy bản đệm. Gạo nếp đổ 5 Yến phải sàng sẩy kỹ, tấm bỏ riêng, gạo cho vào chung để hôm sau vo gạo, Thổi xôi đóng oản.
Hội chùa thượng Phúc huyện Thanh trì ngày 14 tháng 04 âm lịch dù người giàu có tiền công đức hay kẻ nghèo ăn xin cũng đều được mời mọc ân cần có câu ca:
                       Không cơm mặn thì cơm chay
                       Nhiều khi Tổ phải đi vay nuôi người.
Có lẽ không khó lắm, ta chỉ biết cỗ chùa làng, phố phường nơi mình ở mà biết liên hệ ghi danh thì nhiều chùa sẽ có thiệp mời hoặc cùng hội vãi, Hội Người Cao Tuổi đi dự hội và nếm cỗ. Ví dụ hội chùa Keo (xã Kim Sơn huyện gia Lâm) tổ chức tới 200 mâm cỗ. Lịch Hội ghi.
7h00’: Hai dân rước phong Áo nhà Phật
8h00’: Khóa cúng tỉnh Phật - Tứ Pháp
9h30’: Khóa lễ tụng kinh cầu an.
11h00’: Thụ Lộc cơm chay
14h00’: Lễ dâng hương cúng Phật
16h00: Cúng Phật - Tứ Pháp.

Hội chùa Phụng Thánh ngày Rằm tháng Giêng tại phường Trung Phụng (quận Đống Đa) Một bữa cỗ chay chùa do đích thân sư bà cùng các vãi tổ “Pháp Hoa”  làm cũng đủ món như mâm cỗ Tết.Đương nhiên, nếu mâm cỗ mặn có món gì thì mâm cỗ chay cũng có món đó. Thậm chí, có những món đặc biệt như lươn cuốn nướng, gà tần, riêu cá ,cá kho, chả rươi, thịt bò hấp chân giò hầm... đều được làm từ đậu phụ, giá đỗ sống, đậu xanh, chân nấm hương, tôm rang làm từ bánh đa món nem chạo Sài Gòn chế biến từ vỏ bưởi. Nhưng có lẽ đặc biệt nhất phải kể đến món giả chạch kho tương từ đọt khoai nước. Đây là phần ngứa nhất trong cây khoai, Được bỏ cuống rửa sạch vảy kẹt nước mở ra cho bột đậu xanh vào làm nhân cuốn chặt lại như cũ cắt đôi làm khúc rồi vào nồi như xếp gạch. Cà chua hoặc quả nhót xé nát rắc lên trên. Điều tối kỵ là không được đụng đũa vào nồi trong khi đun. Chọc đũa vào sẽ làm ngưng trệ giai đoạn giải ngứa của đọt khoai. Món đọt khoai nước giả chạch kho này chắc thơm như thịt chạch thật nhân độn có vị béo Bùi Như trứng trạch.

      m     

     Chế độ ăn uống thường ngày của những người ăn trường chay không được khắc khổ quá, chỉ có rau luộc, đậu luộc qua ngày đoạn tháng mà phải đảm bảo đủ chất dinh dưỡng. Chất đạm có rất nhiều trong các loại đậu đỗ, nhất là đỗ tương. Từ đỗ tương có thể chế biến da tương da đậu phụ từ đậu phụ lại chế biến da bao nhiêu món ngon lành khác. Chất béo thì có dầu lạc dầu vừng và ngày nay các loại dầu thực vật tinh chế. Còn rau củ quả và các loại lúc nào cũng sẵn trong vườn chùa, ở đồng bằng trung du ven biển ven sông ven suối Gần đây lại du nhập một số thực phẩm chay đóng gói sẵn từ Đài Loan Trung Quốc Hàn Quốc và Nhật Bản.

Ta tìm đến quán chay chùa Duệ do bà Đông (vãi trưởng tổ Pháp Hoa miền Bắc) phụ trách ở gần chùa Duệ Tú phường Quan Hoa quận Cầu giấy. Các món có, cơm gạo nứt, cháu dưỡng sinh, phở gạo nứt, bún gạo nứt, xôi gạo nếp đỏ, ruốc nấm, cá chay, trạch chay, xúc xích chay, gà chay….Hoặc đến quán Nam An cô Minh Hằng số 1 ngõ 39 phố Linh lang phường Cống Vị quận Ba đình. Ăn tại nơi hoặc mang về cũng được các món như: Bột dinh dưỡng có 9 loại hạt, vừng muối đồ 9 lần nước gạo rang loại tẻ thơm Điện Biên trên nương, giò chay chả chay, cá kèo chay, cơm chay gạo nứt Số Bảy.

Hoặc cơm chay quán Làng Tấm số 79A Trần Hưng Đạo (Quận Hoàn Kiếm) Quán Âu Lạc số 10/ 318 đường Láng (quận Đống Đa) quán Thanh Tâm số 204  Phó Đức Chính (quận Ba Đình) quán An Lạc 15  Hàng Cót (quận Hoàn Kiếm) quán Trường Sinh đường Trương Định quận Hoàng Mai.

Lạ hơn lại có quán chay buffet số 29 ngõ 2 Trần Kim Xuyên, Yên Hòa , Cầu Giấy trưa tối người đến ăn tấp nập đặc biệt giới chi thức như sinh viên học sinh và cả có khách nước ngoài Ấn Độ,  Thái Lan,  Lào …

Theo Phật dạy, ăn để duy trì cuộc sống chứ không phải ăn uống lấy sướng miệng, đã đời. Thật mừng vì cơm chay không chỉ có ở hội chùa mà xuất hiện nhiều ngõ phố với các quán ăn chay hoặc mua về tự làm. Cơm chay là nền văn hóa ẩm thực sống động, tinh tế, đậm đà bản sắc Á Đông hay đó là biểu hiện của văn hóa tâm linh trong nền văn hóa cội nguồn Thăng Long Đất Việt.

VĂN HẬU

HỘI VH DG HÀ NỘI

 

     THAM KHẢO

  1. Lễ hội truyền thống Hà Tây – Sở VHTT HT 1999
  2. Lễ hội Thăng long – NXB HN 2001
  3. Văn hóa VN, những điều học hỏi – NXB VHTT VP 2004
  4. Văn hóa ẩm thực Vĩnh Phúc – Sowe VHTT VP 2005
  5. Thống kê Lễ hội VN – Cục VHTT cơ sở 2008
  6. “Cơm chay” trên mạng internet

 

Nguồn tin: HNV

Tổng số điểm của bài viết là: 25 trong 5 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 5 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây